فرق آیت الله و حجت الاسلام در چیست؟+درجات حوزه علمیه
تفاوت آیت الله و حجت الاسلام در به اتمام رساندن درس خارج فقه می باشد. در این مقاله بیشتر در مورد تفاوت آیت الله و حجت الاسلام توضیح خواهیم داد.  را در آکاایران

تفاوت آیت الله و حجت الاسلام در چیست؟ - آرمانین

طلاب سه دوره مقدمات، سطح و خارج را در طی تحصیل خود می‌گذرانند. این مسیر یک مسیر فقه محور است که دروس اصلی آن فقه و اصول فقه است و دیگر رشته‌ها مانند فلسفه و کلام و تفسیر در حاشیه قرار دارد. بسیاری از طلاب به صورت تخصصی به دیگر رشته‌ها گرایش می‌یابند. مانند دیگر نهادهای آموزشی مانند دانشگاه‌ها پس از طی هر مرحله به طلاب مدرک پایان دوره تعلق می‌گیرد. پس از دوره مقدمات مدرک سطح یک و پس از پایان جلد نخست کفایه که به صورت مدون پس از سال نهم تحصیل طلبه است، مدرک سطح دو تعلق می‌گیرد. با ورود به درس خارج فقه و اصول طلبه با ارائه پایان‌نامه مدرک سطح سه و پس از طی درس خارج با ارائه پایان‌نامه مدرک سطح چهار دریافت می‌کند.

دوره های تحصیلی در حوزه:

طلاب پس از پذیرش، ابتدا در یکی از مدارس علمیه قم یا شهرستان های کشور دوره مقدمات و سطح یک را می گذرانند؛ در این دوره که به طور متوسط شش سال (حداقل 3 و حداکثر 8 سال)طول خواهد کشید با ادبیات عرب، منطق، قرآن، عقاید، فقه و اصول آشنا خواهند شد. در پایان دوره، اجازه پوشیدن لباس روحانیت را پیدا کرده و می توانند به عنوان مبلغ به گسترش مکتب اهل بیت علیهم السلام اقدام نمایند.

در دوره دوم که سطح دو نام دارد و به طور متوسط سه سال طول خواهد کشید، طلاب فقه استدلالی، اصول عقاید، فلسفه، تفسیر و سایر علوم را فرا خواهند گرفت؛ در این مرحله طلاب در انتخاب استاد و هم درس ها کاملاً آزاد هستند و ضمناً انتخاب برخی رشته های تخصصی نیز در ا ین مرحله انجام خواهد یافت. در ادامه این دوره و بعد از یک سال تحصیلی، طلاب وارد درس های خارج خواهند شد در خارج فقه و اصول، در حقیقت نوعی کارگاه تمرین اجتهاد و نظریه پردازی است و اساتید آن از مراجع و مجتهدین بزرگ هستند. در این مرحله طلاب ضمن شرکت در کلاس هاس خارج فقه و اصول در مدت دو سال پایان نامه سطح سه را نیز تدوین خواهند کرد و برای رسیدن به سطح چهار باید حداقل شش سال سابقه درس خارج و یک رساله علمی برای پایان نامه داشته باشند.

هر چند بعد از این دوره، طلاب و فضلاء مدرک سطح چهار (دکتری) را اخذ خواهند نمود، ولی این هرگز به معنی پایان تحصیل و علم آموزی نیست و می توانند تا رسیدن به درجه اجتهاد به تلاش علمی خود ادامه دهند.

طرح های تحول حوزه در جامعه مدرسین تهیه و تدوین شده است

مدرک تحصیلی:

مرکز مدیریت حوزه به طلابی که مراحل مختلف دروس حوزوی را طی می کنند مدارک تحصیلی اعطاء می کند. اگر چه نام این مدارک تحصیلی با مدرک تحصیلی دانشگاه ها متفاوت است ولی از تمام جهات با مدارک دانشگاهی برابر است. و به استناد مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی می توانند در مقاطع بالاتر در دانشگاه نیز ادامه تحصیل دهند.

 

 

نام مدرک متوسط دوره مدرک معادل دردانشگاه
سطح یک 6 سال فوق دیپلم
سطح دو 3 سال لیسانس
سطح سه 1 سال + پایان نامه فوق لیسانس
سطح چهار 6 سال + پایان نامه دکتری
اجتهاد سال معین ندارد معادل ندارد.

 

لازم به ذکر است هر چند حوزه علمیه مدرک تحصیلی می دهد ولی معمولاً روحانیون معظم به اخذ مدرک اهمیتی نمی دهند زیرا ملاک موفقیت یک روحانی تقوا، توانمندی علمی و میزان اثرگذاری در جامه است، نه مدرک علمی، جامعة ما نیز از روحانیون انتظار علم، زهد و تقوا دارد وبرای استفاده از محضر آنان به مدارکشان اهمیتی نمی دهند.

نکته دیگر این است که این الفاظ در طول تاریخ دست‌خوش تغییر شده اند. مثلاً ثقة الاسلام که اینک برای طلاب مقدمات‌خوان و مبتدی به کار می‌رود در گذشته برای علمای بزرگ به کار می‌رفت مانند ثقةالاسلام کلینی. یا لفظ حجة الاسلام و المسلمین برای مراجع به کار برده می‌شد چنان‌چه بر روی رساله‌ها ی مرحوم آیت الله بروجردی می‌بیننیم، اما امروز این الفاظ معنای دیگری یافته‌اند. حتی برخی استعمال‌ها نوظهور و مربوط به سده‌ی اخیر است، لقب آیت الله العظمی پس از مرحوم بروجردی رایج شد.

کاربرد این القاب قاعده و قانون خاصی ندارد و توده‌ی مردم بیشتر از مرحله‌ی تحصیل در آن نقش دارند. به این معنا که در قوانین حوزوی قانونی نیست که گفته شود این مرحله‌ی تحصیلی مساوی این لقب است. اما عرف تحصیلات را نیز در نظر می‌گیرد.
هفت صبح | هشت نکته درباره تفاوت عناوین آیت‌الله و حجت‌الاسلام


مهم‌ترین این القاب عبارتند از: ثقة الاسلام، حجة الاسلام، حجةالاسلام والمسلمین، آیت الله، آیت الله العظمی.

ثقة الاسلام
ثقة الاسلام به طلاب مبتدی و مقدمات‌خوان اطلاق می‌شود. دوره ی مقدمات از آغاز طلبگی تا پایان کتاب شرح لمعه است که معمولا در شش سال به پایان می‌رسد. در این دوره طلاب با ادبیات عرب به طور مفصل و فقه و اصول به صورت نیمه استدلالی آشنا می‌شوند. واژه ی ثقة الاسلام کاربرد اندکی دارد و غالباً استعمال نمی شود.

حجةالاسلام
حجةالاسلام به طلاب دوره‌ سطح گفته می‌شود. در این دوره طلاب سه کتاب فرائدالاصول معروف به رسائل و کفایة الاصول را که در علم اصول نگاشته شده است به همراه کتاب مکاسب تلمذ می‌کنند. این کتب شامل فقه و اصول استدلالی است که به صورت متن محور تدریس می‌شود. این معمولاً چهارسال به طول می‌انجامد.

حجةالاسلام والمسلمین
با ورود به مرحله بعد و اشتغال به درس خارج، لقب طلاب کمی سنگین‌تر می‌شود و به آنان حجة الاسلام و المسلمین گفته می‌شود. دوره‌ی خارج ادامه دوره‌ی سطح است و در آن فقه و اصول به صورت مفصل و استدلالی بحث می‌شود با این تفاوت که متن محور نیست و استاد کتاب خاصی را محور درس قرار نمی‌دهد و بحث آزاد است. البته سیر درس و فهرست آن معمولاَ منطبق با یکی از کتب معروف است. برای نمونه بحث اصول غالباَ مطابق با سیر کتاب کفایه است، که در سالیان اخیر عده‌ای از بزرگان در صدد تکمیل این سیر بودند مانند آیت الله شیخ محمدحسین اصفهانی که الاصول علی نهجه الحدیث را با ترتیب و تبویب نو نگاشت و پس از وی به شهید آیت الله سید محمدباقر صدر نیز می‌توان اشاره کرد. سیر خارج فقه نیز غالباَ بر اساس کتاب عروة الوثقی یا شرایع است. مرحوم آیت الله فاضل لنکرانی تحریرالوسیلهِ امام خمینی را محور سیر درس خارج فقه قرار داده بود.

آیت الله
آیت الله به کسی اطلاق می‌شود که دوره‌ی خارج را با موفقیت گذرانده باشد و به درجه اجتهاد رسیده باشد. اجتهاد به این معناست که این فرد این توانایی را دارد که خود با استفاده از ادله و مبانی فقهی و اصولی احکام را استخراج کند. مجتهد خود بر دو گونه است، کسی که در برخی از ابواب فقه مجتهد است که وی را مجتهد متجزی می‌نامند و کسی که در تمام ابواب فقه مجتهد است.

آیت الله العظمی
به مراجع تقلید آیت الله العظمی گفته می‌شود. مرجع تقلید مجتهد اعلم جامع الشرایط است. هر مجتهدی به مقام مرجعیت نمی‌رسد. برخی از این عنوان و مقام فرار می‌کنند مانند مرحوم سید محمد فشارکی و برخی به احترام استاد خود ردای مرجعیت بر تن نمی‌کنند مانند شیخ محمدعلی کاظمی نویسنده فوائد الاصول که تقریر نویس درس میرزای نائینی است و برخی خود قائل به مرجعیت دیگری هستند.

واژه‌هایی دیگر نیز برای تجلیل از مقام علمی روحانیون استفاده می‌شود مانند علامه. که بیشتر ناظر به جامعیت و ذوالفنون بودن است مانند علامه شعرانی و علامه طباطبائی.

حجت الاسلام کیست؟ آیت الله به چه کسی می گویند؟

 

آیت الله و حجت الاسلام:

محصلین علوم حوزوی و روحانیون همواره با القاب مختلفی شناسایی می شوند که در هر دین و مذهب این القاب متفاوت است. برای مثال تفاوت آیت الله و حجت الاسلام برای شناسایی شیوخ و بررسی میزان تحصیلات آنها باید انجام شود.

در حوزه علمیه قم و حوزه علمیه نجف واحد خاصی وجود ندارد که این القاب را به طلاب اعطا کند و این القاب در واقع بر اساس میزان درسی که هر یک از طلاب خوانده اند به آنها اطلاق می شوند. در این مقاله تفاوت آیت الله و حجت الاسلام را مورد بحث قرار داده ایم و شما را بیشتر با القابی که برای شیوخ شیعی به کار برده می شوند آشنا خواهیم ساخت.

هر طلبه پس از ورود به حوزه علمیه به عنوان ثقه الاسلام دست پیدا می کند. سپس با ورود به مقاطع بالاتر القاب جدیدی به وی اطلاق خواهد شد که در ادامه بیشتر در این مورد صحبت خواهیم کرد.

 

تفاوت آیت الله و حجت الاسلام در چیست؟

به طلابی که دوره مقدماتی را پشت سر گذاشته اند و وارد دوره سطح شده اند، حجت الاسلام گفته می شود. حجت الاسلام در حال تحصیل در زمینه سه کتاب فرائد الاصول، کفایه الاصول و مکاسب بوده و در این راه تلاش می کند. این در حالی است که آیت الله دوره درس خارج خود را پشت سر گذاشته است و توانایی تدریس آن را دارد.

مقاطع دیگری نیز وجود دارد در زمینه تحصیل در حوزه علمیه که شاید کمتر به آنها توجه شود، برای مثال دو لقب آیت الله العظمی و حجت الاسلام و المسلمین به کسانی گفته می شود که یک سطح بالاتر از سطوح خود رفته اند. در ادامه مقاله شما را بیشتر با  تفاوت آیت الله و حجت الاسلام آشنا خواهیم کرد و به شما در مورد تاریخچه این القاب توضیح خواهیم داد.

 

تفاوت آیت الله و حجت الاسلام و المسلمین

همانطور که گفته شد، تفاوت میان حجت الاسلام و آیت الله خواندن دروس خارج فقه می باشد. اما طلبه ای که کتاب های فرائد الاصول، کفایه الاصول و مکاسب را به انتها برساند و مشغول تحصیل در دوره درس خارج فقه شود، به عنوان حجت الاسلام و المسلمین می رسد و توانایی تحلیل برخی از دروس خارج فقه را داشته و از لحاظ علمی به عنوان یک درجه بالاتر از حجت الاسلام شناخته می شود.

حال آنکه با گذراندن دوره خارج فقه به عنوان آیت الله شناخته می شود. درجات حوزه علمیه همانطور که گفته شد بر اساس القابی است که هیچ رسمیتی نداشته و بیشتر نشان دهنده سطح هر طلبه می باشد. در صورتی که بخواهید تحصیلات در حوزه علمیه را آغاز کنید باید بدانید که حدود 6 سال با درجه حجت الاسلام و 9 سال با درجه حجت الاسلام و المسلمین فاصله خواهید داشت.

 

تاریخچه القاب حوزوی

بیشتر القاب حوزوی مانند القاب آیت الله و آیت الله العظمی کمتر از 100 سال است که وارد کشور شده اند و مورد استفاده هستند. برای مثال لقب ثقه الاسلام در روزگار قدیم ایران به کسانی اطلاق می شد که در زمینه فقه تحصیلات بیشتری داشته اند و امروزه این درجات بسیار متغیر شده اند. همچنین باید به یاد داشته باشید که درجه آیت الله العظمی به کسانی گفته می شود که به درجه فقه رسیده اند و به عنوان فقیه شناخته می شوند.

منبع : بخش دین و اندیشه آکاایران
برچسب :