حسابرسی قیامت روی همین زمین
آنچه از ظاهر آیات و روایات به دست می‌آید و بین دانشمندان مسلمان مشهور است,این است که حسابرسی در روز حشر و قیامت در همین دنیا بر روی زمین برپا می‌‌شود,

معاد

آنچه بین اندیشمندان دینی مشهور است، با توجه به ظاهر برخی از آیات و روایات، ,حسابرسی, قیامت, شعور,اعتقادات شیعه

ب. برخی گفته‌اند در روز قیامت، کره زمین تبدیل به آتش مى‏شود و وراى آن بهشت است که مردم منظره‏هاى زیباى آن‌را مى‏نگرند، هنوز برنامه حساب آغاز نشده است و مردم در آن کوره داغ، سخت ناراحت و پریشانند.[11]

ج. گروه دیگر می‌گویند آسمان‌ها بهشت و دریاها آتش مى‏شوند و زمین دگرگون می‌گردد.[12]

د. عده دیگر می‌گویند زمین براى هر کسى به مقتضاى حال او مبدل مى‏شود، براى اهل ایمان به صورت نانى در مى‏آید که در طول روز عرصات از آن مى‏خورند و براى بعضى دیگر نقره براى گروهى تبدیل به زمین بهشت و براى گروهى تبدیل به زمین جهنم مى‏شود.[13]

از امام باقر (علیه السلام) در تفسیر این آیه و تبدیل زمین چنین نقل شده است: «زمین به صورت نان تازه‏اى در مى‏آید که مردم تا پایان حساب از آن مى‏خورند. راوی می‌گوید از امام پرسیدم چگونه با آن همه ترس و وحشت انسان به فکر خوردن می‌افتد، بلکه خوردن از یادش می‌رود. امام فرمود آیا ترس و عذاب روز حساب سخت‌تر است یا زمانی که در آتش جهنم در حال عذاب هستند ؟ چگونه در آن‌جا خوردن و آشامیدن را فراموش نمی‌کنند و درخواست طعام و نوشیدنی می‌کنند که از آتش جهنم و آهن گداخته می‌خورند، ولی در روز حساب که عذاب و ترسش به اندازه جهنم نیست خوردن و آشامیدن را فراموش می‌کنند».[14]

2. تغییر صفاتی؛ بدین معنا که حقیقت و ماهیت زمین به حال خود باقی می‌ماند، اما برخی از خصوصیات ظاهری یا باطنی آن تغییر می‌کند، کوه‏ها در زمین از هم مى‏پاشد و دریاها شکافته مى‏گردد و زمین یکسره هموار مى‏شود چنان که در آن تپّه و گودالى دیده نمى‏شود و همچون نقره سفید مى‏شود، آسمان‏ها نیز تغییر پیدا می‌کنند، ماه و خورشید و ستارگان، از میان مى‏روند.[15]

آنچه از ظاهر آیات و روایات به دست می‌آید و بین دانشمندان مسلمان مشهور است، این است که حسابرسی در روز حشر و قیامت در همین دنیا بر روی زمین برپا می‌‌شود

مۆیّد آن روایتی است از پیامبر گرامى اسلام که فرمود: «خداوند زمین را به زمین دیگر تبدیل مى‏کند و همچنین آسمان‌ها را. آنها را همچون سفره‏اى مى‏گستراند، بطورى که در آن کجى و انحرافى وجود ندارد. آن گاه مردم به سوى این چیز تبدیل یافته، رانده مى‏شوند و هر کس در جاى نخستین خود قرار مى‏گیرد. هر چه در شکم آن بوده، در شکم و هر چه بر پشت آن بوده در پشت، جاى مى‏گیرد.»[16]

هم‌چنین سهل بن ساعدى از پیامبر روایت کرده است که: «مردم بر زمین سفید و هموارى محشور مى‏شوند که هیچ نشانه‏اى براى کسى در آن نیست.»[17]

علامه طباطبائی می‌فرماید: «منشأ این اختلاف در تفسیر تبدیل زمین و آسمان، اختلاف روایاتى است که در تفسیر این آیه آمده است. و اختلاف روایات در صورتى که معتبر باشند، خود بهترین شاهد است بر این‌که ظاهر آیه شریفه مقصود نیست، و این روایات به عنوان مثل آمده است.

دقت کافى در آیاتى که پیرامون تبدیل آسمان‌ها و زمین بحث مى‏کند، این معنا را مى‏رساند که این مسئله در بزرگی به گونه‌ای است که در تصور نمی‌گنجد، و هر چه در آن باره فکر کنیم- مثلاً تصور کنیم زمین نقره و آسمان طلا مى‏شود و یا بلندی‌ها و پستى‏هاى زمین یکسان گردد و یا کره زمین یک پارچه نان پخته گردد- باز آنچه را که هست تصور نکرده‏ایم».[18]

 

پی نوشتها:

[1]. اما بر خلاف مشهور، برخی گفته‌اند: مردم در زمین دیگرى که زمین آخرت است و جهنم در آن‌جا است، محشور مى‌‏شوند. طبرسى فضل بن حسن، مجمع البیان فى تفسیر القرآن، ج 6، ص 499

[2]. ابراهیم، 48.

[3]. بدین معنا که ذات و ماهیت و حقیقت یک چیز عوض می‌شود. مانند این‌که چوب را می‌‌سوزانیم ماهیتش عوض می‌‌شود و تبدیل به خاکستر می‌‌گردد.

[4]. بدین معنا که حقیقت یک چیز به حال خود باقی می‌ماند فقط برخی از صفات آن تغییر می‌‌کند. مانند اینک‌ه پارچه سفید را رنگ سیاه می‌‌کنیم مشکی می‌‌شود.

[5]. حالت و ویژگی یک چیز عوض میشود. مانند اینکه شراب را تبدیل به سرکه می‌کنیم حالت مست کننده بودن آن از بین می رود و عوض می‌شود.

[6]. مکان یک چیز عوض می‌شود. مانند این‌که نهالی را از جایی به جای دیگر انتقال می‌دهیم.

[7]. زمان نسبت به یک چیز تغییر می‌کند مثلاً با بودن خورشید در نقطه اعتدال، ظهر و روز بوده اما پس از عبور و گذشت چند ساعته از آن نقطه و غروب کردن خورشید شب خواهد شد در این فرض، تغییر زمانی حاصل شده است.

[8]. مجمع البیان، ج ‏6، ص 498.

[9]. مجمع البیان، ج ‏6، ص 498 – 499؛

[10]. مجمع البیان، ج ‏6، ص 498.

[11]. مجمع البیان، ج ‏6، ص 499.

[12]. مجمع البیان، ج ‏6، ص 499؛

[13]. المیزان، ج ‏12، ص 88؛ مجمع البیان، ج ‏6، ص 499.

[14]. کافی، ج 6، ص 286

[15]. مجمع البیان، ج ‏6، ص 498؛

[16]. مجمع البیان، ج ‏6، ص 498.

[17].همان، ج 6، ص 499.

[18]. المیزان، ج ‏12، ص 88.

فرآوری: آمنه اسفندیاری   

بخش اعتقادات شیعه تبیان

منابع:

سایت اسلام کوئیست

تفسیر المیزان، ج ‏12

تفسیر مجمع البیان، ج ‏6

کافی ج 6

 

منبع : بخش دین و اندیشه آکاایران
برچسب :