صفحه خانگی arrow دعاهای ماه رمضان arrow مفهوم عید در فرهنگ اسلامى - آکاایران

 

 

 

صفحه نخست دین و اندیشه
دعای روز 1 متنی دعای روز 1 صوتی دعای روز 1 تصویری
دعای روز 2 متنی دعای روز 2 صوتی دعای روز 2 تصویری
دعای روز 3 متنی دعای روز 3 صوتی دعای روز 3 تصویری
دعای روز 4 متنی دعای روز 4 صوتی دعای روز 4 تصویری
دعای روز 5 متنی دعای روز 5 صوتی دعای روز 5 تصویری
دعای روز 6 متنی دعای روز 6 صوتی دعای روز 6 تصویری
دعای روز 7 متنی دعای روز 7 صوتی دعای روز 7 تصویری
دعای روز 8 متنی دعای روز 8 صوتی دعای روز 8 تصویری
دعای روز 9 متنی دعای روز 9 صوتی دعای روز 9 تصویری
دعای روز 10 متنی دعای روز 10 صوتی دعای روز 10 تصویری
دعای روز 11 متنی دعای روز 11 صوتی دعای روز 11 تصویری
دعای روز 12 متنی دعای روز 12 صوتی دعای روز 12 تصویری
دعای روز 13 متنی دعای روز 13 صوتی دعای روز 13 تصویری
دعای روز 14 متنی دعای روز 14 صوتی دعای روز 14 تصویری
دعای روز 15 متنی دعای روز 15 صوتی دعای روز 15 تصویری
دعای روز 16 متنی دعای روز 16 صوتی دعای روز 16 تصویری
دعای روز 17 متنی دعای روز 17 صوتی دعای روز 17 تصویری
دعای روز 18 متنی دعای روز 18 صوتی دعای روز 18 تصویری
دعای روز 19 متنی دعای روز 19 صوتی دعای روز 19 تصویری
دعای روز 20 متنی دعای روز 20 صوتی دعای روز 20 تصویری
دعای روز 21 متنی دعای روز 21 صوتی دعای روز 21 تصویری
دعای روز 22 متنی دعای روز 22 صوتی دعای روز 22 تصویری
دعای روز 23 متنی دعای روز 23 صوتی دعای روز 23 تصویری
دعای روز 24 متنی دعای روز 24 صوتی دعای روز 24 تصویری
دعای روز 25 متنی دعای روز 25 صوتی دعای روز 25 تصویری
دعای روز 26 متنی دعای روز 26 صوتی دعای روز 26 تصویری
دعای روز 27 متنی دعای روز 27 صوتی دعای روز 27 تصویری
دعای روز 28 متنی دعای روز 28 صوتی دعای روز 28 تصویری
دعای روز 29 متنی دعای روز 29 صوتی دعای روز 29 تصویری
دعای روز 30 متنی دعای روز 30 صوتی دعای روز 30 تصویری

مفهوم عید در فرهنگ اسلامى - آکاایران

پرتال آکاایران سایت دین و اندیشه آکا بخش دین و اندیشه قسمت دعاها و اعمال ماه مبارک رمضان- مفهوم عید در فرهنگ اسلامى

مفهوم عید در فرهنگ اسلامى

واژه عید دراصل از فعل عاد (عود) یعود اشتقاق یافته است، معانى مختلفى براى آن ذکرکرده‏اند، ازجمله: «خوى گرفته‏»، «هر چه باز آید از اندوه وبیمارى وغم واندیشه ومانند آن‏»، «روز فراهم آمدن قوم‏»، «هرروز که درآن، انجمن یا تذکارفضیلت مند یاحادثه بزرگى باشد»، گویند ازآن رو به این نام خوانده شده است که هرسال شادى نوینى باز آرد. (1...

مفهوم عید در فرهنگ اسلامى

مفهوم عید در فرهنگ اسلامى


دعاها و اعمال ماه مبارک رمضان - مفهوم عید در فرهنگ اسلامى

ابن منظوردرلسان العرب گفته است که برخى برآن هستندکه اصل واژه عیداز«عادة‏» است، زیرا آنان (قوم)، برجمع آمدن درآن روز، عادت کرده‏اند. (2)

چنانکه گفته شده است:  القلب یعتاده من حبها عید.

و نیزیزید بن حکم ثقفى درستایش سلیمان بن عبد الملک گفته است:

امسى باسماء هذا القلب معمودا اذا اقول صحا یعتاده عیدا (3)

به گفته ازهرى: عیددرنزد عرب، زمانى است که درآن شادى‏ها ویا اندوه‏ها، بازمى‏گرددوتکرارمى‏شود، ابن اعرابى آن رامنحصربه شادى‏ها دانسته است. (4)

واژه عید تنها یک باردر

قرآن

به کار رفته است:

اللهم أنزل علینا مائدة من السماء تکنون لنا عیدا لأولنا و آخرنا و آیة منک،

(سورة مائده / آیه 114)

درتفسیر نمونه ذیل این آیه گفته شده است:

«عیددرلغت ازماده عودبه معنى بازگشت است ولذابه روزهایى که مشکلات ازقوم وجمعیتى برطرف مى‏شود وبازگشت ‏به پیروزی ها و راحتى‏هاى نخستین مى‏کند عیدگفته مى‏شود، ودراعیاد اسلامى به مناسب اینکه درپرتواطاعت‏ یک ماه مبارک رمضان ویاانجام فریضه بزرگ حج، صفا وپاکى فطرى نخستین به روح وجان باز مى‏گردد، وآلودگى‏ها که برخلاف فطرت است، ازمیان مى‏رود، عیدگفته شده است وازآنجا که روزنزول مائده روزبازگشت‏به پیروزى وپاکى وایمان به خدا بوده است‏ حضرت مسیح (ع) آن راعید نامیده، وهمانطورکه درروایات وارد شده نزول مائده درروزیکشنبه بود وشایدیکى از علل احترام روزیکشنبه در نظرمسیحیان نیزهمین بوده است، و اگردر روایتى که ازحضرت على (ع) نقل شده مى‏خوانیم:

 «و کل یوم لا یعصى الله فیه فهو یوم عید»

 هر روز که درآن معصیت‏خدا نشود روز عید است‏»

 نیز اشاره به همین موضوع است، زیرا روز ترک گناه، روز پیروزى و پاکى و بازگشت ‏به فطرت نخستین است.» (5)

در روایات معصومین (ع) نیزبارها به این موضوع اشاره شده است،

از سویدبن غفله نقل شده است که گفت: درروزعید برامیرالمؤمنین على (ع) وارد شدم ودیدم که نزد او نان گندم وخطیفه (6) وملبنة (7) است، پس به آن حضرت عرض کردم روز عید وخطیفه؟!.

حضرت فرمود:

 انما هذا عید من غفرله، این عید کسى است که آمرزیده شده است.

و نیزدریکى ازاعیاد، آن حضرت فرمود:

«انما هوعید لمن قبل الله صیامه وشکرقیامه وکل یوم لا یعصى الله فیه فهو یوم عید»

«امروز تنهاعیدکسى است که خداوندروزه‏اش را پذیرفته، عبادتش را سپاس گزارده است، هر روزى که خداوند مورد نافرمانى قرارنگیرد، عید راستین است.»

درروایات اسلامى براى اعیاد به ویژه اعیاد مذهبى ازجمله عید فطر، آداب و رسوم خاصى توصیه شده درحدیثى از معصوم (ع) آمده است.

«زینوا أعیادکم بالتکبیر» عیدهاى خودتان را با تکبیر زینت‏ بخشید.

«زینوا العیدین بالتهلیل و التکبیر و التحمید و التقدیس‏»

عید فطروقربان را با گفتن ذکرلا اله الا الله، الله اکبر، الحمد لله و سبحان الله، زینت‏ بخشید.

1- دهخدا، ذیل عید، زبیدى، تاج العروس، 8/438-439

2- ابن منظور، لسان العرب، 3/319

3- ابن منظور، همانجا، زبیدى / تاج العروس، 8/438

4- ابن منظور، همانجا - زبیدى / 8/839

5- تفسیر نمونه، 5/131

6- خوراکى از آرد و شیر

7- غذا یا حلوایى که با شیر تهیه مى‏شود

8- مجلسى، بحار الانوار، ج 40/ص 73

 
ید فطر جشن بازگشت به فطرت

در فرهنگ اسلامى، اولین روز ماه شوال به عنوان عید فطر و جشن بازگشت ‏به فطرت معین شده است، زیرا مسلمانان روزه‏دار درطول ماه رمضان با ارتباط هاى پى در پى با خداوند متعال           و استغفار ازگناهان به تصفیه روح و جان خویش همت گماشته و از تمام آلودگی هاى ظاهرى        و باطنى که برخلاف فطرت آنهاست، خود را پاک نموده و به فطرت واقعى خود برمى‏گردند .

امیرمؤمنان (ع) نیز از همین زاویه به عید فطرمى‏نگرد وبا اشاره به روز عید مى‏فرماید:

(انما هو عید لمن قبل الله صیامه و شکر قیامه و کل یوم لا یعصى الله فهو عید)

این عید کسى است که خدا روزه‏اش را پذیرفته، نماز او راستوده وهر روز که خدا از نافرمانى نشود، آن روز عید است.

آری روز ترک گناه وفاصله گرفتن اززشتى‏ها وپلیدى‏ها وروز غلبه بر شیاطین، روز عید است، عید فطرروز بازگشت ‏به فطرت است، این معنا را مى‏توان از لغت «عید فطر» نیز دریافت، چرا که «عید» به معناى بازگشت و «فطر» به معناى «فطرت و طبیعت‏» است .

پیامبراکرم صلی الله علیه وآله در روزعید فطراز منزل بیرون مى‏آمد و تا رسیدن به مصلا با صداى بلند، شعار «لا اله الا الله‏» و «الله اکبر» سر مى‏داد وحتى درمیان خطبه‏ها و قبل و بعد ازآن با صداى رسا این کلمات را نیزتکرار می کرد .

مسلمانان دراین روزدراثریک ماه ضیافت و مهمانى خداوند به صفاى باطن دست‏ یافته ودرحقیقت، شخصیت واقعى خویش رابازیافته‏اند، فطرت پاک انسان درطول سال دراثرغبارهاى جهل ونادانى وغفلت ‏به انواع گناهان ومعصیت ها مبتلا، ازحقیقت ‏خوددورودرنتیجه دچارخود فراموشى و خدا فراموشى مى‏گردد اما با فرارسیدن ماه مبارک رمضان، انسان مسلمان درپرتو فضاى معنوى آن ماه وتلاش‏هاى خویش به یک زندگى نوین دست مى‏یابد، که مى‏توان آن را «بازگشت ‏به خویشتن‏» نامید .

در روزعید فطرگویى یک مسلمان از نومتولد مى‏شود، چرا که طبق فرمایش حضرت علی (ع)روزه‏داران درشب عید فطرازتمام آلودگى‏ها و پلیدى‏ها پاک شده اند وکمترین پاداش خود راکه پاکى و پاکیزگى است دریافت نموده ‏ان
ره توشه‏هائى از عید فطر
 

فرا رسیدن روز مبارک عید فطر، نوید بخش تحوّلاتى سرنوشت ساز در زندگى اهل ایمان است،چرا که عید فطر یکى از ایام الله، زمینه ساز وحدت کلمه براى مسلمانان و تقویت اتحاد واراده آنان، تجدید حیات دوباره براى اسلام، دمیدن روح ایمان و سرورونشاط براى بندگان الهى، روزنمایش عظمت دین و بازگشت دوباره به فطرت انسانى وبالاخره روز فتح وپیروزى درجهاداکبر براى رهروان خداجوى مى‏باشد، در شب و روز عید فطر، اهل ایمان ازسوئى به شب زنده دارى و نماز و دعا مى‏پردازند و از سوئى دیگر با زمزمه زیارت امام حسین (ع) باآن حضرت ومقاصدآسمانى‏اش پیمان مجدد امضاء کرده وروح حماسه و عرفان و فداکارى رادروجودشان احیاء مى‏کنند، این اعمال معنوى آنان را براى پروازدرعالم ملکوت به همراه قدسیان آماده مى‏کند وآنان بدین وسیله ازقید وبند مادّیات وعلاقه‏هاى بى‏ارزش رهائى یافته و با دلى سرشارازشوق ایمان وعشق به خدا زندگى نوینى راآغاز مى‏کنند،چه زیباست که تمام اقشارجامعه ازاین فرصت به دست آمده درراه اعتلاى کلمه حق و توسعه و ترویج معارف حیاتبخش الهى بهره گرفته وخود را یک سال دیگردرپناه ایمان ومصونیت بیمه کنند، درآن روزمسلمانان با شوق وصف ناپذیرى ازعبادات و ریاضات شب هاى ماه رمضان و شب هاى قدر    و زیباترین لحظات ارتباط با خداوند فارغ شده ودراجتماع روزفطر صف مى‏کشند واتّحاد ویگانگى و برادرى وهمدلى خود رابه نمایش گذاشته و باردیگردست رد به سینه شیطان وشیطان صفتان مى‏زنند وهم نوا با برادران دینى خود، پروردگاربا عظمت راصدا کرده وتوفیق درتمام کارهاى خیر و دورى از تمام بدى‏ها را به همراه حضرت محمّد وآلش که درود خدا برآنان باد ازدرگاه خداوند درخواست مى‏کنند، درهمین راستا به برخى ازدستاوردهاى این روز با شکوه اشاره کرده وروح و جان خویش را با آموختن درسهایى ازآن صفا مى‏بخشیم به امید این که ره توشه‏هائى را براى سلوک به سوى حق به دست آوریم.

درخواست برقرارى دولت کریمه حضرت مهدى(عج) بهترین پاداش و عیدى است که مى‏توان درروزعید فطرازخداوند متعال آن رادرخواست نمود،دراجتماع بزرگ مسلمانان درروز فطر، مى‏توان پیام هاى مهم و حیاتبخش اسلام را به گوش حاضرین رساند چراکه برخى افراد فقط در چنین روزى فرصت راه‏یابى به مجالس مذهبى را پیدا مى‏کنند ودرچنین فضائى آمادگى شنیدن مطالب معنوى ودستورات انسان سازاسلامى را دارند، به همین جهت امیرمؤمنان على (ع) در یکى از خطبه‏هاى خویش در روزعید فطربعدازحمد وثناى الهى وفراهم نمودن زمینه پیام هاى


آسمانى به بیان مهمترین دستوارت الهى پرداخته واهم احکام کلیدى را به نمازگزاران فطرمى‏آموزددرفرازهائى ازگزارشى که شیخ صدوق از بیانات امیرمؤمنان على (ع)درخطبه عید فطرآورده است چنین مى‏خوانیم:

(انّ هذا الیوم جعله الله لکم عیداً و جعلکم له اهلاً فاذکروا الله یذکرکم و ادعوه یستجب لکم)

امروز راخداوند متعال براى شما عید قرارداده است وبه شما شایستگى آن را عنایت فرموده پس شما هم به شکرانه آن خدا رایاد کنید تا شما را یادکند واورابخوانید تا شما رااجابت کند0

حضرت على (ع) درفراز دیگرى ازخطبه خویش به مهمترین دستورات الهى پرداخته و به مسلمانان یادآور مى‏شود:

(اطیعوا الله فیما فرض الله علیکم و امرکم به من اقام الصّلوة و ایتاء الزّکوة و حجّ البیت و صوم شهر رمضان و الامر بالمعروف و النّهى عن المنکر و الاحسان الى نساءکم و ما ملکت ایمانکم)

در مواردى که خداوند برشما واجب کرده وبه انجام آن امر نموده است از فرمان خداوند اطاعت کنید: از بپا داشتن نماز، پرداخت زکوة، زیارت خانه خدا، روزه ماه رمضان، امر به معروف و نهى از منکر، نیکى و احسان به همسران و زیردستان خود،

 مولاى متقیان با تذکر زشتى برخى گناهان کبیره اضافه مى‏کند:

واطیعوا الله فیما نهاکم عنه من قذف المحصنة و ایتان الفاحشة و شرب الخمر و بخس المکثال و نقص المیزان و شهادة الزّور و الفرار من الزّحف(1)

 اى مردم! خدا رادرموردچیزهائى که شما را نهى کرده اطاعت کنید و از انجام آن دورى گزینیدکه ازجمله نسبت ناروا به زنان شوهردارو آبرومند، انجام اعمال زشت همچون فحشا وشرب خمر، کم فروشى در معاملات، گواهى باطل ودروغ وفراراز میدان نبرد ازمقابل دشمن است،برخى از مردم عید رابه معنى نشاط وشادى ظاهرى دانسته و با پوشیدن لباسهاى نوورنگارنگ وبا تدارک غذاهاى متنوع وشیرینى وشربت و گفتن و خندیدن وسیاحت وتفرج بى‏محتوا خود را سرگرم مى‏کنند، درحالى که عارفان با بصیرت واولیاء خاص الهى با چشم دل، به عید نگریسته و زوایاى معنوى آن را جستجو مى‏کنند.

بخشى از کوشش هاى مردان الهى درایّام عید بُعد اجتماعى داردکه در حلّ مشکلات برادران دینى، رسیدگى به نیازمندان و محرومان و گرفتاران، شاد و مسرورساختن برادران وخواهران دینى، کمک به مستضعفان فکرى جامعه واهتمام به مسائل عمومى ومبتلا به مسلمانان جلو
 

مى‏کندچراکه آنها براین باورندکه حضرت علی (ع) در مورد ویژگی هاى مردان الهى فرموده است:

نفسه منه فى عناءٍ والنّاس منه فى راحةٍ اتعب نفسه لآخرته و اراح النّاس من نفسه(2)

نفس اوازدستش دررنج وناراحتى است امّا مردم (به خاطر خدماتى که او انجام مى‏دهد) از او درآسایش‏اند،او براى (رسیدن به درجات عالى درروز) قیامت خودرا به زحمت مى‏افکندولى مردم را به رفاه وآسایش مى‏رساند.

و برخى دیگرازفعالیت‏هاى اهل ایمان مربوط به ارتباط خود وخدایشان است،آنان ازآنجائى که درطول ماه مبارک رمضان با زحمات شبانه روزى خود برشیطان نفس تسلط یافته ودرجهاد بزرگ به پیروزى نائل شده‏اند روزعید فطررا به شکرگزارى وارتباط نزدیکترى با پروردگارشان مى‏گذرانند، حضرت امام خمینى دراین موردسخنان قابل توجهى ارائه کرده مى‏فرماید:

البته عیدهائى که اسلام تأسیس فرموده است به حسب نظرهاى مختلفى که اهل نظردارندوبه حسب قشرهاى مختلفى که برخوردمى‏کنند برداشت هاى مختلفى وجود دارد،آن برداشتى که اهل معرفت ازعید مى‏کنند، با آن برداشتى که دیگران مى‏کنند بسیارمتفاوت است،آنها بعد از این که در ماه مبارک رمضان آن ریاضت ها رامى‏کشند وکشیدند، روزعید روز لقاء الله است. «الغیرک من الظّهور ما لیس لک(3)

 خدایا! براى غیر توچه ظهورى هست که براى تو نیست؟!

 آنهاهمه چیزراازاومى‏دانندوآن روزراعید مى‏کنندبراى این که بعد از ریاضات یوم ورود به حضرت است ودرعید قربان نیز بعد ازاین که تمام عزیزانشان راازدست دادند، مهیا براى ملاقات مى‏شوند، بعد ازاین که نفس خودشان راکشتند وهرچه عزیزاست درراه خدا ازآن گذشتند آن وقت است که روزلقاء است وجمعه هم در اثراجتماعاتى که مسلمین با هم دارند،اهل معرفت مهیا مى‏شوند براى لقاء الله، پس برداشت آنها غیر از برداشت ماست وماامیدواریم که به تبعاولیاء خدا به جلوه‏اى از آن جلوه‏ها برسیم وذره‏اى ازآن معارف درقلب ماواقع بشود.(4)

 به همین جهت حضرت امام مجتبى (ع)هنگامى که مشاهده کرد عدّه‏اى از مردم درروزعید فطرمشغول لهو ولعب وخنده هستندخطاب به یارانش فرمودند:

 خداوند متعال ماه رمضان را معیارآزمایش مردم قرارداده است که در آن مردم براى کسب مقامات معنوى وبهشتى مسابقه مى دهند،عدّه‏اى در این مسابقه برنده شده وبرخى دیگرازکسب این مقامات باز مى‏مانند،کمال شگفتى است ازکسى که بى خبر از نتیجه این مسابقه به خندیدن

 

سازمان آرامستان – کمیته فرهنگ شهروندی شهرداری آمل

وخوشگذرانى مشغول است، به خدا سوگند! اگر پرده‏ها کنار رود، نیکوکاران به نتائج نیکو رفتارى خود مشغول بوده و بدکاران گرفتار اعمال بد خود هستند.(5)

 

شوق دیدار یار

از برجسته‏ترین وبه یاد ماند نى‏ترین ساعات روزعید فطرلحظاتى است که منتظران راستین ظهورحضرت ولى عصر(عج) آرزوى دیدارآن حضرت را کرده ودرفراقش با دلى مملو ازامید، اشک حسرت مى‏ریزندعارف وارسته حاج میرزاجوادآقا ملکى تبریزى دراین مورد در کتاب ارزشمند المراقبات (6) مى‏نویسد:

بر مؤمن راستین شایسته است امروزه غیبت آن حضرت وغصب حکومت آن حضرت توسط دشمنان، سختى حال شیعیان و رعایاى او را دردست کافران و فاجران بنگردوببیند که به آنان ازقتل نفوس وهتک آبرو و غصب اموال و بدى حال ومقام خوارى وابتذال چه مى ‏رسد بایستى خوشحالى او به اندوه زیاد وخنده اوبه گریه وعید اوبه ماتم مبدّل گردد و به خواندن دعاى ندبه بسان زن بچه مرده‏اى بگریدوفرج او را ازخدا بخواهد... بارى چون خواستى براى نمازعید بیرون روى که با امامى نمازگزارى یا خودت امام جماعت شوى بر توست که از مصیبتى که براى غیبت امام خودت برتو وارد شده است غافل نباشى، زیرا نمازعید حق خاص اوست وآن ازمقامات معروفه اوست، پس بنگرحال به چه منوال گشته است که نمازبا امام به نماز تو وامثال تومبدّل شده است وبه زمان حضورآن حضرت واجتماع مؤمنان به نمازاوونمازشان با او تفکرنماى و در پیش خویش میزان بگیرکه چون براى مؤمن خطیب، امام او باشد و سخنش را بشنود وازعلومش فراگیردحال اوچگونه خواهد بود؟! و به آنچه از برکات و انوارزمان حضورآن بزرگوارونشرعدالت ومحوجوروضلالت و عزت اسلام وحرمت

قرآن

ورواج ایمان وتکمیل عقول وتزکیه قلوب              و تحسین اخلاق و رفع شقاق ودفع نفاق نظرکن وباصداى بلند خود او را ندا ده وبه زبان شوق خویش به ساحت مقدس عرضه بدار، اى زاده احمد! آیا راهى به سوى تو هست که ملاقات شوى؟... اى آقاى من:

و تلافى ان کان فیه أتلافى                            بک عجّل به جعلت فداکا

اگر تلف شدن من در رسیدن به تو باشد، در آن شتاب کن فداى تو شوم.

و بما شئت فى هواک اختبرنى                       فاختیارى ماکان فیه رضاکا

و به هرچه بخواهى درراه عشق خودت مراآزمایش کن که آنچه راکه رضاى تو درآن است انتخاب مى‏کنم.

سازمان آرامستان – کمیته فرهنگ شهروندی شهرداری آمل

بجمال حجبته بجلالٍ هام                              واستعذب العذاب هناکا 

قسم به جمال خودت که ازاو پوشیده‏اى وجلال خودت که او را سرگردان ساخته‏اى و درکوى توعذاب راشربت گوارا مى داند.

ذاب قلبى فأذن له یتمنّا                                ک فیه بقیّة لرجاکا

دل من آب شدپس به اواجازه بده که ترا آرزو کند، دراین قلب، نیم رمقى براى امید و تمناى تو هست،بنابراین درخواست برقرارى دولت کریمه حضرت مهدى(عج) بهترین پاداش و عیدى است که مى‏توان درروزعید فطرازخداوند متعال آن را درخواست نمود.

سید بن طاووس درضمن اعمال روز عید از امام باقر (ع) نقل مى‏کند: هنگامى که از منزل خارج شده و به سوى نماز عید مى‏روى دعاى (اللّهم من تهیّأ) را مى‏خوانى وهنگامى که به نام مبارک حضرت صاحب الزمان(عج) رسیدى باآرزوى تحقق وعده الهى و استقرارحکومت عدل مهدوى (عج) مى‏گویى:

 «اللّهم افتح لنا فتحاً یسیراً وانصره نصراً عزیزاً ... اللّهم انّا نرغب الیک فى دولةٍ کریمةٍ تعزّ بها الاسلام و اهله و تذّلّ بها النّفاق و اهله ...(7)

خداوندا براى ما فتح آسان عنایت فرما وآن حضرت را با نصرتى عزتبخش یارى نما، پروردگارا! ما خواهان ایجاددولت کریمه‏اى هستیم که با آن به اسلام ومسلمانان عزت بخشیده وجبهه نفاق واهلش را به خاک مذلّت بنشانى ... .

1. من لا یحضره الفقیه، ج 1، ص 516.

2. نهج البلاغه صبحى صالح، خطبه 193.

3. فرازى از دعاى عرفه.

4. صحیفه امام، ج 18، ص 395.

5. وسائل الشیعه، ج 7، ص 681.

6. المراقبات، ص 343.

7. اقبال الاعمال، ج 1، ص 476.دعاها و اعمال ماه مبارک رمضان - مجله پاسدار اسلام، شماره 275 ، حجة‏الاسلام عبدالکریم پاک‏نیا .

 نکاتى درباره عید فطر

 

امیرالمؤمنین علیه السلام درخطبه عید فطر مى‏فرماید:

«ألا و إن المضمار الیوم و السباق غدا ألا و إن السبقة الجنة و الغایة النار». (1)

دنیا محل مسابقه است وآخرت زمان اجرگرفتن، بهشت جایزه برندگان این مسابقه وجهنم جزاى بازندگان است درروایتى از فرزند گرامیش چنین آمده است:

مر الحسن علیه السلام فى یوم فطر بقوم یلعبون و یضحکون فوقف على رؤوسهم، فقال:

 إن الله جعل شهررمضان مضمارالخلقه، فیستبقون فیه بطاعته إلى مرضاته، فسبق قوم ففازوا، و قصرآخرون فخابوا، فالعجب کل العجب من ضاحک لاعب فی الیوم الذی یثاب فیه المحسنون و یخسر فیه المبطلون و أیم الله لو کشف الغطاء لعلموا أن المحسن مشغول باحسانه و المسى‏ء مشغول بإساءته. ثم مضى‏». (2)

در این حدیث، امام حسن (ع) انجام اعمال عبادى درماه مبارک رمضان را، تشبیه به مسابقه بین افراد نموده‏اند وعید فطر را زمان اخذ جوایز برندگان آن مى‏دانند.

 لذا حضرت على علیه السلام در ویژگى‏هاى عید فطرمى‏فرمایند:    

«هذا یوم یثاب فیه المحسنون‏».

1- روزى که نیکوکاران ثواب مى‏برند.

   «و خسر فیه المبطلون‏»

2- روزى که گنهکاران زیان مى‏بینند.

«أشبه بیوم قیامکم‏».

3- شبیه‏ترین روز به روز قیامت است.

چون درقیامت عده‏اى که زیان کارند، تاسف مى‏خورند وغضبناک مى‏گردند وعده‏اى که نیکوکارند رستگارومتنعم به نعمت هاى الهى مى‏شوند.

«فاذکروا بخروجکم‏»

4- روزعبرت گرفتن.

وقتى ازمنازلتان براى خواندن نمازعیدخارج مى‏شوید، به یادآورید زمانى راکه ازمنزل بدن خود خارج خواهید شد وسوى خداى خود خواهید رفت.

«من الأجداث إلى ربکم‏»

 

سازمان آرامستان – کمیته فرهنگ شهروندی شهرداری آمل

وقتى در جایگاه نمازخود مى‏ایستید به یادآورید زمانى را که در محضر عدل الهى مى‏ایستید وازشما حسابرسى مى‏کنند.

«واذکروا وقوفکم بین یدى ربکم‏»

وقتى ازنمازبه منازلتان برمى‏گردید به یادآورید زمانى راکه به منازل خود دربهشت‏خواهید رفت.

«و اذکروا منازلکم فى الجنة‏»

5- روز بشارت غفران و بخشش الهی.

«أبشروا عباد الله فقد غفر لکم ما سلف من ذنوبکم‏».

پی نوشت ها:

1) من لا یحضره الفقیه، ج 1، ص 516.

2) تحف العقول، ص 170.

 

مراتب روزه‏داران درعید فطر

 

بدون تردید مسلمانان با فرا رسیدن عید سعید فطر نوعى شادى ولذت درونى درخود احساس مى‏کنند، اما استقبال مسلمانان ازروزعید فطریکنواخت و مساوى نیست، زیراهرکس نسبت‏ به معرفت وایمان خود به این عید بزرگ وبا عظمت نگریسته وازآن بهره مى‏گیرد، زمینه ها، ذهنیت‏ها، مراتب ایمان وعوامل دیگرى درنگرش وانگیزه افراد دخالت دارند.

تعظیم شعائرالهى یکى دیگرازویژگى‏هاى عید سعید فطر است، شعار تکبیر و تهلیل وتحمیدوتقدیس ازجمله اعمالى است که به روزعید جلوه خاصى مى‏بخشد .

 

تعظیم شعائر اسلامى

 

خداوند متعال مى‏فرماید:

«و من یعظم شعائر الله فانها من تقوى القلوب‏»

هر کس شعائر الهى را بزرگ دارد، این کار نشانه تقواى دلهاست .

تعظیم شعائر الهى یکى دیگر از ویژگى‏هاى عید سعید فطر است،شعار تکبیر و تهلیل و تحمید و تقدیس از جمله اعمالى است که به روز عید جلوه خاصى مى‏بخشد .  

یک مسلمان باید ازراه‏هاى مختلف نداى حیاتبخش توحید را به گوش جهانیان برساند، که یکى از آن راه‏ها بیان شعارهاى مذهبى است .
 

تقویت وحدت مسلمانان
 

اجتماع روزعید فطرمى‏توانددرپیوند وهمدلى مسلمانان نقش آفرین باشد،آنان درگردهمایى روزعید فطر وقرارگرفتن درکنارهم، از نظرات، مشکلات وگرفتارى‏هاى یکدیگرآگاه مى‏شوند، دراین گردهمایى بغض‏ها و کینه‏ها تبدیل به دوستى وهمدلى مى‏شودومؤمنان دریک صف واحد احساس اتحاد ونزدیکى بیشترى به یکدیگر مى‏کنند.

عید فطرازسویى حکایت از پیوند معنوى انسان با خداى خویش دارد و از سوى دیگر بیانگرارتباط وى با هم‏ کیشان خود است .

عید فطروحرکت‏هاى سیاسى

در طول تاریخ، اجتماع روزعید فطرآنچنان مهم و تحول آفرین بوده که رهبران سیاسى نیز ازآن بهره گرفته‏اند،دراین مورد مى‏توان از حرکت ‏سیاسى ابومسلم خراسانى وشورش وى برعلیه دستگاه خلافت ‏بنى امیه نام برد، وى به سلیمان بن کثیردستورداد به اقامه نمازعید فطروایراد خطبه بر علیه امویان بپردازد .

سلیمان نیزانقلاب وشورش برعلیه سلطنت اموى رادرخطبه نماز عید فطر اعلام کرد، به این ترتیب آنان درسال 129 قمری درروزعید فطر در شهرهاى ماوراء النهربه پا خاسته، قیام خود را اعلام ودرمدت کوتاهى سلسله بنى امیه را منقرض کردند. 

آداب نماز عید فطر 

قبل از خروج از منزل به نیت انجام دستورخداوند، با یک یا چند دانه خرما افطار نموده و دعایی را که دراین مورد رسیده است بخواند زیرا در این دعا نیز امامش  درود وسلام خدا براو وپدران و فرزندانش ذکر شده و بایددرمضمون دعا تأمل کند، زیرا دعا به روشنی می گوید که رفتن به سوی نماز، رفتن به طرف خداوند است، بنابراین باید نشانه دیدارباخدا را داشته باشداگربتواند باید به اندازه بزرگی خدا وشناخت منت او، در اجازه دیدارش بلکه دعوت به این کرامت، آنگونه که شایسته است ادب این مقام را رعایت کند ولی خیلی بعید است این مخلوق ضیعف بتواند


آنگونه که شایسته این مجلس است تواضع واحترام وشکرگزاری نماید، بنابراین بایدهمراه بااعتراف به ناتوانی به اندازه ای که می تواند سپاسگزاری و متواضع باشد .

اگرشرمی که به اضطراربرسد به وجودآمد، اجابت نیزبه دنبال آن آمده و گرفتاری برطرف         می گرددعلامت اضطرارنیز این است که درهنگام عید قلب او شکسته، و ازردّ شدن بترسد، امیدوارعفو وفضل اوبوده وامیدواری به کرم پروردگارش را بیشتر نماید، به انتظاررحمت وعنایت خداوند باشد آنگونه که بندگان صالح او هستنند، و ترس خود را با ملاحظه این که امروز روزجایزه دادن وبه دست آوردن فضیلت است از بین ببرد.

و اگرنتوانند، نباید حضوردراین مجلس برای اوسبکترازحضوردرمجلس سلطان زمانش باشدزیراازسلطان غفلت نمی کند، به خصوص هنگام سخن گفتن با او،اگر سلطان بداند که دل رعیتش جای دیگراست او را از مجلس خود طرد، از حضوراو جلوگیری و او را ازعطایای خود محروم می نماید به خصوص که بداند این غیر، دشمن سلطان است، که دراین حالت به شدت براوخشم می گیرد واگرازیاد واحترام به خدا غفلت ازپروردگار چیزی جزدوستی دنیا نمی باشد، دنیایی که دشمن خدا ودوستانش می باشد ، بپرهیزازاین که این مجلس را کوچک شماری، زیرا اهل آن، فرشتگان مقرب، پیامبران ورسولان، شهدا وصدیقین و بندگان صالح خدا هستند.

 

وجوب زکات فطره و شرایط آن

پس از پایان یافتن ماه مبارک رمضان، یعنى درشب عید فطر، افرادى که داراى شرایط باشند، باید زکاتى بپردازند که مقداروموارد مصرف آن خواهدآمداین زکات به نام زکات فطره خوانده  مى شود،افرادى که در شب عید فطرداراى این شرایط باشند زکات فطره بر آنها واجب است:

1- بالغ باشند،

2- عاقل باشند،

3- بنده کسى نباشند،

4- فقیر نباشد، (1)

فردى که داراى شرایط فوق باشد باید زکات خود وکسانى که درغروب شب عید فطرنان خوراوهستند را بپردازد، کوچک باشند یا بزرگ، مسلمان باشند یا کافر، خرج آنان براو واج 

باشد یا نه، درشهرخود او باشند یا در شهردیگر (یعنى حتى اگر فرزند اوکه نان خوراوست به مسافرت رفته باشد باید زکات او را بدهد) وهمچنین مهمانى که با رضایت اوپیش از غروب شب عید فطر واردخانه اش شده باشد، باید زکات او را بدهد.(2)

مقدار زکات فطره: هر نفریک صاع که تقریباً 3 کیلو است .(3)

جنس زکات فطره: گندم یاجویا خرمایا کشمش یا برنج یا ذرت ومانند اینها .(4)

وقت وجوب زکات فطره: شب عید فطر.(5)

وقت پرداخت زکات فطره: ازشب عید تا ظهرروزعید فطروبهترآن است که درروزعید بدهد واگرنمازعیدمى خواند بنابراحتیاط واجب قبل از نماز عید بپردازد.(6)

مصرف زکات فطره: همان مصرف زکات مال است، گرچه احتیاط مستحب آن است که فقط به فقراى مؤمن و اطفال آنها و به مساکین بدهد.(7)

 1 - توضیح المسائل، امام خمینی، مسئله 1991

2 - توضیح المسائل، م 1991و 1995

3 - توضیح المسائل، م 1991

4 - همان .

5- تحریر الوسیله، امام خمینی، ج 1، ص 348

6 - تحریر الوسیله، ج 1، ص 348/ توضیح المسائل، م 2029

7 - توضیح المسائل، م 2014
 

صد شکر که این آمد و صد حیف که آن رفت

درطول سال چند عید وجوددارد که از ویژگی خاصی برخوردارند مهمترین آنها عید فطروعید قربان است این دو عیدآثاروبرکات زیادی دارد به ویژه برای کسانی که یک ماه روزه گرفته وبه عبادت پرداخته اند و نیزکسانی که عیدقربان توفیق حضوردرخانه خداراداشته اند روز ولادت پیامبراسلام وائمه اطهار(ع)نیز ازعیدهای اسلامی به شمارمی آید، بیانات عارف کامل وعالم عامل میرزا جواد ملکی تبریزی درکتاب ارزشمند"المراقبات" پیرامون عید فطر:

1- عید چیست و چه روزی است؟

عید روزی است که خداوند آن را ازمیان دیگرروزها برگزیده و ویژه هدیه بخشیدن وجایزه دادن به بندگان خویش ساخته است وآنان را اجازه داده است تا دراین روزدرحضرت اوگردآیند، برخان


کرم او بنشینند، ادب بندگی یه جای آرند، چشم امید به درگاه اودوزند و از خطاهای خویش پوزش خواهند … "(1)

2- عید و انواع روزه داران:

آن بزرگوارروزه داران در ماه مبارک رمضان را پنج گروه می داند که به تبع آن کسانی را که درروزعید گرد می آیند نیز به پنج گروه تقسیم کرده است:

ماه رمضان میدان مسابقه‌ای است که خداوند برای بندگانش فراهم کرده تا درآن به مسابقه عبودیت و بندگی پردازند ودرروزعید برای دریافت جایزه وپاداش نزد اوگردآیند وهمانگونه که درپایان هرمسابقه ای شرکت کنندگان درچند گروه جای می گیرند روزه دارانی که درروزعید گرد می آیند نیزچند گروهند:

     1- گروهی که روزه را تنها پرهیز از خوردن وآشامیدن می دانسته و به همین بسنده می کرده اند وآن را خدمت و طاعت و بلکه منت می پنداشته اند وبادروغ و یاوه و تهمت و … روزه خویش می شکسته اند. چون روزه این گروه مورد پسند خدا نیست ازاین رواینان را از عید بهره چندانی نیست مگراینکه از روی حسن ظن به رحمت خدا عید گیرند که در این صورت بعید نیست که خداوند به هنگام بخشش جایزه ها آنان را نیز زیر پوشش کرم خویش جای دهد.

2- گروهی که دریافته بودند که روزه چون دیگر تکالیف منتی است که خداوند بربندگان خود نهاده است ودانسته بودند که روزه آنگاه روزه است که افزون برپرهیز ازخوردن وآشامیدن با پرهیزازگناه وناروایی نیز همراه باشدبااین همه گاهی اعضای خویش راپاس نداشته وبا ترس وامید و خوف ورجا برخی از نارواها راانجام داده اند ومستحبات رانیزگاه که نشاطی داشته اند به جای آورده اند وهر گاه نشاطی نداشته اند رها ساخته اند، برای اینکه درروزعید به ثواب وجزای اعمال ماه مبارک رمضان نائل آییم لازم است درشب عید اعمالی راانجام دهیم تا مورد لطف خداوند در روز عید قرار بگیریم

اینان با حالتی آمیخته ازخوف وخجالت وامید درعید گردآمده اند. اینانندکه خداوند به بخشش و بخشایش و تبدیل سیئات به حسنات بشارتشان داده وبرعبادت وطاعتشان بیش از آنچه چشم دارند ثواب و جایزه خواهد داد.

3- گروهی که روزه گرفته اند اما ازسرعادت وازروی غفلت ودر ماه رمضان نیزچون دیگرماه هاازغفلت ومعصیت پرهیزنداشته اند وهمان گونه که روزه شان از روی عادت بوده از روی عادت برای عید نیزآمده اند. کاراینان را باید به خدا وانهاد، شاید به دلیل حضورشان درعید ویا به طفیل اعمال نیک وارجمند دیگر، خدای برآنان رحمت آرد واز بخشش و بخشایش خویش         

بی بهره شان نسازد وشاید بدکاریشان آنها راازرحمت خدا دوردارد وخسران وزیان نصیبشان شود.

4- گروهی که فرمان خدا به روزه وعبادت را با گوش جان شنیده اند و برای انجام درست وشایسته آن تمام تلاش خویش را به کارگرفته اند و تنها به انجام پاره ای از عبادات واعمال ماه خشنود نشده اند و برای دستیابی به همه آنها از هیچ کوششی دریغ نکرده اند با این همه این ترس و نگرانی راداشته اند که مبادا درادای وظیفه شکر، کوتاهی کرده باشند

اینان آنانند که خداوند عبادت وعملشان را می پذیردتلاش وکوشششان را ارج می نهد با انواع کرامات وعنایات پاداششان می دهد وبا افزون سازی هدیه ها و بخشش ها گرامی شان می دارد.

5- گروهی که لذت دعوت خدا چنان سرمستشان ساخت که رنج گرسنگی و بیداری را از یاد بردند وندای خدای را عاشقانه ومستانه پذیرا شدند و دعوت او رااز روی شوق وشکرواز ژرفای جان ودل پاسخ دادند، با ایثارگری وجانبازی حجاب ها ازمیان برداشتند، با نزدیکی به خدا به مراد خویش رسیدند وخود را درخدا فانی کردند،اینانند که خداوند به زیبایی و زیبندگی         می پذیردشان به خویش نزدیک نزدیک می سازد و از جام وصال می نوشاندشان (2)

3- برخی اعمال شب عید فطر

برای اینکه درروز عید به ثواب وجزای اعمال ماه مبارک رمضان نائل آییم لازم است درشب عید اعمالی را انجام دهیم تا مورد لطف خداوند در روز عید قرار بگیریم عبادت شب عید بس ارجمند و ازاهمیت بسیاری برخوردار است زیرا علاوه براینکه امام سجاد (ع) آن را هم‌سنگ شب قدردانسته زمان پایان کاروشب مزد نیز می‌باشد.

اعمال شب عید:

1- غسل کردن به هنگام غروب،

2- استهلال (دیدن ماه) و خواندن دعای ویژه ای که در این باره در صحیفه سجادیه آمده است،

3- توسل به خفیر وصاحب معصوم شب.

مهمترین عمل دراین شب این است که به صاحبان معصوم شب پناه بریم و با اصرارازآنان بخواهیم تااعمال ماه ما رانیکوسازندواز عیب وآفت بپیرایند وازخدا به شفاعت بخواهندتاماه رمضان آینده وبلکه تا پایان عمر به خیروصلاح، توفیق ویاریمان دهند.

4- احیا وشب زنده داری این شب با به جای آوردن عبادت قلبی و بدنی،
 

5- کنار نهادن زکات فطرکه به گواهی روایات مکمل روزه است و روزه بدون آن پذیرفته نمی شودونسبت آن به روزه مانند نسبت صلوات به نمازاست وهمانگونه که نماز بی صلوات برمحمدوآل محمد پذیرفته و درست نیست، روزه نیز بی زکات فطره پذیرفته و درست نیست.

امام صادق (ع) می فرماید: "کل یوم لا یعصی الله فیه فهو یوم عید". هر روزی که درآن گناه نشود آن روز برای انسان عید است

6- زیارت امام حسین علیه السلام که از مهمترین اعمال این شب است.(3)

4- برخی اعمال و وظایف روز عید،

1- توسل به صاحبان معصوم روز،

2- غسل کردن به هنگام فجر،

3- به قصداطاعت خدا که روزه این روز راحرام نموده با یکی دو خرما افطارکند وخویش را برای رفتن به نماز عید وحضوردرمحضرخدا آماده سازد وبه هنگام رفتن دعاهای ویژه را بخواند که در آنها از امام زمان (عج) و توسل و توجه به ایشان یاد شده است، به مضمون دعاها نیز بیندیشد که رفتن به نماز را رفتن به حضور خدا شمرده اند". (4)

5- آداب و ویژگی های نماز عید:

آن عارف بزرگوار درباره نماز عید چنین بیان می کند:

"بجاست که نماز عید را نه زیر سقف که زیر آسمان و نه روی فرش که روی خاک به جای آوریم از "زیر آسمان رفتن" زیر سایه خدا رفتن را قصد کنیم و"از فرش به خاک رفتن" را نماد از تکبر به تواضع رفتن و از خودبینی وخودپرستی به بی خودی و فنا رسیدن بشماریم; تا با این   شیوه ها نماز با توجه و تمرکز بیشتری همراه گردد،آنگاه با حالتی از بیم و امید و خوف و رجا بایستیم و تکبیر نماز گوئیم وچون درنماز عید بیش از هر نمازدیگری به تکبیر توجه شده است: بکوشیم تا تکبیرمان هر چه بیشتر از روی زنده دلی وآگاهی و از سرصدق وهوشیاری باشد واز دلمردگی و غفلت زدگی بپرهیزیم،مباداسخن امام صادق (ع) درباره مان راست آید آنجا که فرمود:

"چون بنده ای به زبان تکبیرگوید وخدا بدانددلش زبانش را گواهی نمی کند و برسراو فریاد     می کشد: دروغگو! مرا گول می زنی؟ به عزت و جلالم سوگند تو را از شیرینی یادم و از سرورمناجاتم بی بهره می سازم واز قرب و وصالم دورمی دارم" (5)

این بحث را با ذکر روایتی به پایان می بریم:
روز عیدی حضرت مجتبی (ع) مردی را سرگرم بازی وخنده دید به اصحاب خویش روی کرد      و فرمود:

 خداوند ماه رمضان را میدانی ساخته تا بندگانش درآن به مسابقه عبادت و طاعت پردازنددراین مسابقه گروهی پیشی گرفتند، برنده شدند و رستگارگشتند وگروهی پس افتادند باختند           و جزخسارت حاصلی نبردند پس شگفتا شگفت ازکسانی که در چنین روزی – روزی که نیکوکاران و بلند همتان پاداش وجایزه می گیرند ومقصران و سست همتان خسران می بینند چنین به خنده و بازی سرگرمند"(6)

1- سلوک عارفان ترجمه المراقبات فی اعمال السنه ص 273

2- همان مدرک ص 274 با تلخیص

3- همان مدرک ص 277 با تلخیص

4- همان مدرک ص 280 با تلخیص

5- سلوک عارفان ترجمه المراقبات فی اعمال السنه ص 301 با تلخیص

6- همان مدرک ص 273
 

سیره تربیتى امام سجاد(ع)در عید فطر

  با مرورى کوتاه به سیره تربیتى ائمه اطهار (ع) درمى‏یابیم که آن بزرگواران از ماه مبارک رمضان به عنوان یک دانشگاه تربیتى بهره گرفته و با پرورش شاگردان وانسان هاى با استعداددرروزعید فطرهدایا و جوائزمادّى ومعنوى به آنان عطامى‏کردندوبه این ترتیب این ماه را به یک آموزشگاه وکلاس پرورش روح وجسم واخلاق تبدیل نموده وبه پرورش یافته‏گان این مکتب درمحدوده وسع واختیاراتش نسبت به شایستگى افراد عطایائى درنظرگرفته وآنان راتشویق مى‏کردند،

ولیعفوا و لیصفحوا الا تحبّون ان یغفر الله لکم والله غفورٌ رحیمٌ(1)

بایدببخشندودرگذرندآیادوست نداریدخداوندشما رابیامرزد؟ اوخداوندآمرزنده ومهربان است.

امام سجاد (ع) این کلمات را براى خویش وغلامان وکنیزانش تلقین مى‏کردوآنان باهم تکرارمى‏کردند وخود امام که درمیان آنان ایستاده بود مى‏گریست وبا لحنى ملتمسانه مى‏گفت:

 ربّ انّک امرتنا ان نعفوا عمّن ظلمنا فقد ظلمنا انفسنا فنحن قدعفونا عمّن ظلمنا کما امرت فاعف عنّا فانّک اولى بذلک منّا و من المأمورین ... پروردگارا، تو به ما فرمودى ازستمکاران خویش درگذریم وما به راستى برخودستم کرده‏ایم، همان طورکه فرمودى، ما از کسانى که ستم کرده‏اند درگذشتیم، توهم ازمادرگذرکه تودرعفو کردن ازما وازماموران برترى، تو به ما فرمودى سائلى را ازدرگاه خود

محروم نکنیم وهم اکنون ما سا ئلان و گدایان درآستانه درخانه‏ات زانو زده واحسان و عطاى تو را مى‏طلبیم، برمامنّت بگذارومحروممان نگردان، که تو دراین کارشایسته‏ترازما واز مأموران هستى، خدایا! من اکرام کردم توهم به من اکرام کن وبا اهل نعمت و مغفرت محشورنما اى صاحب احسان و کرامت.

پس ازاین برنامه عرفانى حضرت سجاد (ع) خطاب به غلامان وکنیزان خویش مى‏فرمود:

 من شما را عفو کردم، آیا شما هم من و بدرفتاری هاى مرا که فرمانرواى بدى براى شما وبنده فرومایه‏اى براى فرمانرواى بخشاینده عادل و نیکوکار بودم، بخشیدید؟! همگى یک صدا مى‏گفتند:

با این که ما از تو جزخوبى ندیده‏ایم ترا بخشیدیم. آنگاه به آنان مى‏فرمود:

بگوئید خداوندا! ازعلى بن الحسین درگذر! همان طورکه اوازمادر گذشت، اوراازآتش جهنم آزادکن همان طورکه اوما راازبردگى آزاد کرد، آنان دعا مى‏کردند وامام سجاد (ع) هم آمین مى‏گفت ودرپایان مى فرمود: بروید، من از شمادرگذشتم وآزادتان کردم به امید این که خدا نیز ازمن درگذرد وآزادم کند.

در روزعیدفطرچندان به آنهاجایزه وهدایا مى‏بخشیدکه از دیگران بى‏نیازمى‏شدندهرسال درشب آخرماه مبارک رمضان درهنگام افطار حدود بیست بنده آزاد مى‏کرد ومى‏فرمودند:

انّ الله تعالى فى کلّ لیلةٍ من شهر رمضان عند الافطار سبعین الف عتیقٌ من النّار کلّاً قد استوجبوا النّار،

خداوند متعال درهرشب ماه مبارک رمضان هفتاد هزار نفررا ازآتش جهنم آزاد مى‏کندکه همگى مستحق عذاب بوده‏اندآن حضرت هیچ بنده‏اى رابیش ازیک سال به بندگى نمى‏گرفت0

هرگاه کسى را در اول سال ویا دروسط آن مالک مى‏شددرشب عید فطرآزاد مى‏کرد، این عمل روش هرساله او بود، بندگان سیاه را که هیچگونه نیازى به آنان نداشت مى‏خرید ودرعرفات بعد ازمراسم عرفه همه راآزاد ساخته وهدایاى قابل توجهى را به آنان عطاء مى‏کرد.(2)

با توجّه به این روایت نسبتاً طولانى درمى‏یابیم که رهبران الهى و پیشوایان معصوم ماچقدردرترویج فرهنگ اسلامى وآموختن آن به انسان هاى تشنه معرفت تلاش نموده ونه تنها درماه رمضان وعید فطردرآزادى جسم آنان مى‏کوشیدند بلکه افکار واندیشه‏هاى آنان را نیزازبند جهل و غفلت وخرافه پرستى رها مى‏ساختند وبدین گونه بودکه تربیت یافتگان مکتب اهل بیت (ع) از پستى ذلّت به اوج عزت مى‏رسیدند وبردگان گرفتاربه رهبران جامعه وعارفان خداجوى مبدل مى‏گشتندکه فهرست مفصلى ازاینان را مى‏توان درکتاب هاى رجالى، تاریخى و سیره مطالعه نمود. 1- سوره نور، آیه 22.2- اقبال الاعمال، ص

حقیقت عید

 ید زمان است که خداوند متعال برای جایزه دادن و بهره مند کردن بندگان از نعمت ها، آن را درمیان روزها انتخاب می کندتا برای گرفتن خلعت ها وعطایا جمع شوند و به همگان اعلام کرده است که به درگاه او روی آورده و بااعتراف به بندگی وآمرزش خواستن ازگناهان وعرضه نیازها وآرزوهایشان برای اوتواضع نمایندخداوند نیزدرتمام این موارد به آنان وعده اجابت واعطایی بالاترازآرزوهایشان بلکه بالاترازآنچه در دل بشری خطورکرده،‌ داده است، دوست دارددرچنین روزی به اوخوش کمان بوده وجانب امیدواری به قبول خداوند وآمرزش وعطای اورا بر جانب ترس ازدرد وعذابش ترجیح بدهند،وناامید ورشکسته دراین روز از معنی عید غافل وسرگرم آرایش خود برای مردم وکف زدن وشانه کردن مو بوده واز امرمهم درخواست عطوفت ورحمت پروردگارغافل است و به جای انس درمجالس پاکان وخواص پروردگارجهانیان، ‌پیامبران و رسولان و شهداوصدیقین، باچهارپایانی مانندخود، خوگرفته ودرجات بهترین جاهای بهشت رارها وبه طبقات جهنم چسبیده است و بالاتر، پناه خدای متعال و جبارآسمان ها وزمین رابه چسبیدن به زمین وعالم طبیعت فروخته است. چه ورشکستگی آشکار و بزرگی.

خداوند ماه رمضان را میدان مسابقه عبادت خود قرارداده و بندگانش را در روز عید فراخوانده تا برای گرفتن جوایز وهدایا جمع شوند.

گروه های مختلف در برابر عید
 
مردم در رابطه با عید به چند دسته تقسیم می شوند:

1- عده ای روزه را تکلیفی بیش ندانسته و فقط با خودداری از خوردن و نوشیدن و زنان،‌ خود را به ناراحتی می اندازند. اما اعضای بدن خود را از گناهان حفظ نکرده و با دروغ وغیبت روزه‌ خود را نقض کرده و با تهمت، افترا، فحاشی به خدمتکار وآزاراو روزه ‌خود را از بین می برند و درعین حال با کمال اطمینان خودراازفرمانبرداران می پندارند و گمان می کنند که بر پروردگارجهانیان منتی دارند ولی نمی دانند که با گناهان و نادانی شان نزد عاقلان رسوا شده و روزه آنان مورد قبول خدای خدایان قرار نمی گیرد، چنین کسانی اگردرعید به عنایت خدای متعال خوش گمان بوده ودرمکان نمازگزاردن خود از پروردگارشان آمرزش بخواهند، ‌شاید خداوند متعال هنگام


اعطای جوایزآنان را نیز مورد آمرزش خود قرارداده و با فضل خود بعضی از پاداش های خود را نصیب آنان نماید.

روز عید زمان آشکارشدن آثاراعمال ماه رمضان واعطای پاداش عبادت های آن می باشد، بنابراین کسی که کوتاهی های خود رادرماه رمضان، در شب فطرجبران نماید وخود را برای عیدآماده کند واز بندگان صالح خدا شود، ‌امید است همانگونه که خدای متعال آنان را در روز عید قبول می کند،‌ او را نیزپذیرفته،‌ و او را ازالطاف خاص خود محروم ننماید و بعد ازاعتراف به کوتاهی درعبادت وجبران آن، خداوند او را مورد محاسبه دقیق قرارنداده وبااونیزمانند بندگان گرامیش ،شهدا و صدیقین که شایسته بخشش او هستند رفتار کند.

2- دسته ای نیزمی دانند که این خداست که درتکالیف برآنان منت داشته و روزه ای کامل است که همراه با بازداشتن اعضای بدن باشد از این رو مواظب اعضای بدن خود نیز هستند اما گاهی خلافی ازآنان سر زده و با بیم وامید مرتکب گناهی می گردند، با ناراحتی روزه گرفته و به اندازه ای که حال دارند مستحبات را بجا می آورند، کارهای خوب و بد را با هم مخلوط نموده و با ترس وخجالت، حیا و امیدواری وارد عید می شوند، خداوندآمرزش، پاداش و تبدیل گناهان به کارهای نیک را به آنان وعده داده و با عطایای خود پاداش عبادت های آنان رابطورکامل و به گونه ای که بالاتر ازآرزویشان باشد، به آنان عنایت می کند.

3- گروهی از روی عادت و با غفلت روزه گرفته و درماه رمضان نیز مانند سایرماه ها درغفلت به سربرده، مرتکب گناهان شده و از روی عادت نیز وارد عید می شوند، سرنوشت این گروه، به خواست خداوند بستگی دارد ممکن است عنایت خدا شامل حال آنان شده وفقط به خاطر فرارسیدن عید یا به جهت کرامت بعضی ازاعمال نیکوکاران آنان را موردآمرزش خود قرار دهد، یا بدی کردارشان آنان را از رحمت خداوند خارج نموده و به ورشکستگان ملحق شوند.

4- دسته ای ندای خداوند را دراین ماه لبیک گفته و با تمام توان در مراقبت دستورات الهی تلاش کرده و برای به دست آوردن رضای خدای متعال درپی به دست آوردن تمامی خیرات هستند وعبادات زیادی بجا می آورنددرحالی که دل های آنان به سبب آگاهی خود به کوتاهی در شکرگزاری نعمت، با این ندا ترسان بوده وقدرمنت خداوند متعال بر آنان به خاطراجازه به نزدیکی به او وخدمت به او وعبادت او را می دانند. خداوند متعال هم خدمت آنان را قبول، ازسعی آنان تشکر می کند و با کرامت ها وانواع عنایات خودآنان را پاداش می دهد، با هدایت های بیشترآنان را بزرگ داشته، با نورقرب خود آنان رامی پوشاند وآنان را به دوستان برگزیده اش ملحق می نماید.

5- گروهی نیز ندای خداوند متعال، سختی گرسنگی و شب زنده داری را برای آنان از بین برده، با اشتیاق وشکرگزاری، حتی با شادمانی و مستی با آن روبرو شده، برای رفتن و مسابقه جدیت به خرج داده، با روح و عقل خود به خوبی خطاب خدای خدایان را اجابت می کنند، برای از بین بردن حجاب با بذل جان همت کرده و با قرب به او به مراد رسیده و به پروردگار بندگان متصل شده اند،پروردگارشان آنان را به خوبی پذیرفته، نزدیک کرده ودر پناه خود، ‌درجایگاه صدق به همراه دوستان و برگزیدگانش می نشاند با جام لبریزخودآنان راسیراب کرده وبه زیبایی،‌ نور، شادمانی وسروری می رسند که کسی توان تصورآن را نداشته، چشمی آن را ندیده وکسی ازآن چیزی نگفته است.

جایزه الهی

عید فطریکی از دوعید بزرگ درسنت اسلامی است ، مسلمانان روزه دار که ماه رمضان را روزه به پا داشته واز خوردن ،آشامیدن و بسیاری از کارهای مباح دیگرامتناع ورزیده اند ، اکنون پس ازگذشت ماه رمضان در نخستین روز ماه شوال اجرو پاداش خود راازخداوند می طلبند ، اجر و پاداشی که خداوند ، خود به آنان وعده داده است .

روز اول ماه شوال را بدین سبب عید فطر خوانده اندکه دراین روز، امر امساک ازخوردن وآشامیدن برداشته می شود ومؤمنان رخصت می یابند در روز، افطار کنند وروزه خودرا بشکنند.

عید فطر و قیامت

حضرت علی (ع) به مناسبت عید فطر خطبه ای قرائت کرده و در آن ، این روز را به قیامت تشبیه فرموده است :

ای مردم! این روز شما ، روزی است که نیکوکاران درآن پاداش می گیرند و زیانکاران و تبهکاران در آن مأیوس و نا امید می گردند.

دنیا محل مسابقه است و آخرت زمان اجر گرفتن، بهشت جایزه برندگان این مسابقه و جهنم جزای بازماندگان است .

(عید فطر) شبیه ترین روز به روز قیامت است ،چون درقیامت عده ای که زیان کارند ، تأسف    می خوردند وغضبناک می گردند و عده ای که نیکوکارند رستگار و متنعم به نعمت های الهی  می شوند،وقتی از منازلتان برای خواندن نمازعید خارج می شوید ، به یاد آورید زمانی را که از منزل بدن خود خارج شده و به سوی خدای خود خواهید رفت ،وقتی درجایگاه نماز خود          

می ایستید به یادآورید زمانی را که در محضر عدل الهی می ایستید وازشما حسابرسی می کنند وقتی از نماز به منازلتان بر می گردید به یاد آورید زمانی را که به منازل خود در بهشت خواهید رفت ،ای بندگان خدا! کمترین چیزی که به زنان و مردان روزه دارداده می شود این است که فرشته ای درآخرین روز ماه رمضان به آنان ندا می دهد:  هان! بشارتتان باد، ای بندگان خدا که گناهان گذشته تان آمرزیده شد، پس به فکرآینده خویش باشید که چگونه باقی ایام را بگذرانید0
 
روز و نماز عید فطر

 از سخنان معصومین (ع) چنین برداشت می شود که روز عید فطر، روز گرفتن مزد است، لذا دراین روزمستحب است که انسان بسیاردعا کند و به یاد خدا باشد و روزخود را به بطالت وتنبلی نگذراند وخیردنیا وآخرت را بطلبد، مناسبت های مختلف اسلامی ، زمینه توجه به خدای متعال  و زنده کننده یاد او درزندگی و فکرمسلمانان است وبرای بسیاری ازاین مناسبت ها، اعمال ودعاهای ویژه ای ازجمله نماز بیان شده است بر خلاف اغلب جشن ها و اعیاد ، که آمیخته به غفلت ها، هوسرانی ها وشهوات است، اعیاد اسلامی، همراه با نماز، دعا، انفاق، صدقه ، غسل ، طهارت و ... است

در حدیث شریفی از امام رضا (ع) آمده است :

خداوند ، روز فطررا بدین سبب عید فطرقرارداد تا مسلمانان ، اجتماع و مجمعی داشته باشند که درآن روز، گرد هم آیند ودربرابرخداوند ، به خاطرمنت ها ونعمت هایش، به تمجید وتعظیم بپردازند، پس آن روز، روز عید و تجمع ، روز زکات و رغبت و روز نیایش است.
 
اعمال شب و روز عید فطر
 
از جمله لیالى شریفه شب عید فطرمی باشد ودرفضیلت وثواب عبادت و احیاى آن احادیث ‏بسیار وارد شده و روایت‏ شده است که آن شب کمتر از شب قدر نیست برای درک این شب عزیز انجام اعمالی از ائمه (ع) به ما سفارش شده است :

1- در هنگام غروب آفتاب غسل انجام شود .

2- آن شب به نماز، دعا، استغفار، درخواست از حق تعالى و بیتوته در مسجد احیا گردد.


3- بعد از نماز مغرب و عشاء ، نماز صبح و نمازعید فطر ذکر:

الله اکبر الله اکبر، لا اله الا الله و الله اکبر الله اکبر و لله الحمد الحمد لله على ما هدانا و له الشکر على ما اولانا " گفته شود.

4- بعد از نماز مغرب و نافله آن، دست ها را به سوى آسمان بلند کرده و بگوید:

 یا ذاالمن و الطول یا ذاالجود یا مصطفی محمد و ناصره صل على محمد و آل محمد و اغفرلی کل ذنب احصیته وهو عندک فی کتاب مبین.

 پس به سجده برود وصد مرتبه درسجده بگوید:

اتوب الى الله پس هرحاجت که دارد ازحق تعالى بخواهد که ان شاء الله تعالى برآورده خواهد شد0

بعد از نماز مغرب به سجده رود و بگوید یا ذاالحول یا ذاالطول یا مصطفیا محمدا و ناصره صل على محمد و آل محمد واغفرلی کل ذنب اذنبته و نسیته انا و هو عندک فی کتاب مبین.

سپس صد مرتبه " اتوب الى الله " بگو.

5- زیارت امام حسین (ع)که فضیلت ‏بسیارداردتوصیه می شود.

6- ده مرتبه ذکر:

یا دائم الفضل علی البریة یا باسط الیدین بالعطیة یا صاحب المواهب السنیة صل علی محمد و آله خیرالوری سجیة واغفرلنا یا ذاالعلی فی هذه العشیة. که از اعمال شب جمعه است گفته شود.

7- ده رکعت نمازکه درشب آخرماه رمضان اقامه می شود که به صورت پنج نمازدو رکعتی ، درهررکعت بعد ازحمد، سوره توحید ده بارخوانده شود و دررکوع وسجود ده مرتبه ذکر:

 سبحان الله والحمدلله ولا اله الاالله والله اکبر،

گفته شود پس از نمازهزارمرتبه استغفارکند وبعد ازآن سربه سجده گذارد و بگوید:

 یا حی یا قیوم یا ذاالجلال و الاکرام یا رحمان الدنیا والاخرة و رحیمهما یا ارحم الراحمین یا اله الاولین والآخرین اغفرلنا ذنوبنا و تقبل منا صلواتنا و صیامنا و قیامنا.

8- بعد از نمازمغرب و نافله دو رکعت نمازبجا آورد، در رکعت اول بعد از حمدهزار مرتبه توحید ودر رکعت دوم بعد از حمد، یک مرتبه توحید بخواند، بعد ازسلام سربه سجده بگذارد وصدمرتبه ذکر" اتوب الى الله " گفته شود، پس ازآن بگوید:

یا ذاالمن والجود یا ذاالمن والطول یا مصطفی محمد صلى الله علیه وآله صل على محمد وآله و افعل بی کذا و کذا و به جاى کذا حاجات خود را بطلبد و روایت است که حضرت امیرالمؤمنین (ع) این دو رکعت را به

این کیفیت ‏بجا مى‏آورد پس سرازسجده برمى‏داشت ومى‏فرمود به حق آن خداوندى که جانم به دست قدرت اواست هرکه این نماز رابخواند، هر حاجتی از خدا بطلبد البته عطا کند واگربه عددریگ هاى بیابان گناه داشته باشدخدا بیامرزد0

درروایت دیگر به جاى هزارمرتبه توحید صد مرتبه وارد شده است و بعد از نماز این دعا را نقل کرده‏اند:

 یاالله یاالله یاالله یا رحمان یاالله یا رحیم یاالله یا ملک یاالله یا قدوس یاالله یا سلام یاالله یا مؤمن یاالله یا مهیمن یاالله یا عزیز یاالله یا جبار یا الله یا متکبر یاالله یا خالق یاالله یا بارئ یاالله یا مصور یاالله یا عالم یاالله یا عظیم یاالله یا علیم یاالله یا کریم یاالله یا حلیم یاالله یا حکیم یاالله یا سمیع یاالله یا بصیر یاالله یا قریب یاالله یا مجیب یاالله یا جواد یاالله یا ماجد یاالله یا ملی یاالله یا وفی یاالله یا مولى یاالله یا قاضی یاالله یا سریع یاالله یا شدید یاالله یا رئوف یاالله یا رقیب یاالله یا مجید یاالله یا حفیظ یاالله یا محیط یاالله یا سیدالسادات یاالله یا اول یاالله یا آخر یاالله یا ظاهر یاالله یا باطن یاالله یا فاخر یاالله یا قاهر یا الله یا رباه یاالله یا رباه یاالله یا رباه یاالله یا ودود یاالله یا نور یاالله یا رافع یاالله یا مانع یاالله یا دافع یاالله یا فاتح یاالله یا نفاح [نفاع] یاالله یا جلیل یاالله یا جمیل یاالله یا شهید یاالله یا شاهد یاالله یا مغیث ‏یاالله یا حبیب یاالله یا فاطر یاالله یا مطهر یاالله یا ملک یاالله یا مقتدر یاالله یا قابض یاالله یا باسط یاالله یا محیی یاالله یا ممیت ‏یاالله یا باعث‏ یاالله یا وارث یاالله یا معطی یاالله یا مفضل یاالله یا منعم یاالله یا حق یاالله یا مبین یاالله یا طیب یاالله یا محسن یاالله یا مجمل یاالله یا مبدئ یاالله یا معید یاالله یا بارئ یاالله یا بدیع یاالله یا هادی یاالله یا کافی یاالله یا شافی یاالله یا علی یاالله یاعظیم یاالله یا حنان یاالله یا منان یاالله یا ذاالطول یاالله یا متعالی یاالله یا عدل یاالله یا ذاالمعارج یاالله یا صادق یاالله یا صدوق یاالله یا دیان یاالله یا باقی یاالله یا واقی یاالله یا ذاالجلال یاالله یا ذاالاکرام یاالله یا محمود یاالله یا معبود یاالله یا صانع یاالله یا معین یاالله یا مکون یاالله یا فعال یاالله یا لطیف یاالله یا غفور یاالله یا شکور یاالله یا نور یاالله یا قدیر یاالله یا رباه یاالله یا رباه یاالله یا رباه یاالله یا رباه یاالله یا رباه یاالله یا رباه یاالله یا رباه یاالله یا رباه یاالله یا رباه یاالله یا رباه یاالله اسالک ان تصلی على محمد و آل محمد و تمن علی برضاک و تعفو عنی بحلمک و توسع علی من رزقک الحلال الطیب من حیث احتسب و من حیث لا احتسب فانی عبدک لیس لی احد سواک ولا احد اساله غیرک یا ارحم الراحمین ما شاء الله لا قوة الا بالله العلی العظیم.

پس به سجده مى‏روى و مى‏گویى:

لله یاالله یاالله یا رب یا رب یا رب یا منزل البرکات بک تنزل کل حاجة اسالک بکل اسم فی مخزون الغیب عندک والاسماء المشهورات عندک المکتوبة على سرادق عرشک ان تصلی على محمد وآل محمد وان تقبل منی شهررمضان و تکتبنی من الوافدین الى بیتک الحرام و تصفح لی عن الذنوب العظام و تستخرج لی یا رب کنوزک یا رحمان.

9- چهارده رکعت نماز اقامه کند، بعد ازهردو رکعت سلام دهد ودرهر رکعت بعد ازحمد، یک بارآیةالکرسی وسه مرتبه توحیدخوانده شود. براى هر رکعت، ثواب عبادت چهل سال وعبادت هرکه درآن ماه روزه گرفته ونمازخوانده اعطاء می شود.
 

اعمال روز عید

1- بعد از نماز صبح و نماز عید آن تکبیراتى را که درشب عید ذکر شد، گفته شود.

2- پرداخت زکات فطره پیش از نماز عید.

4- انجام غسل روز عید که زمان آن بعد از طلوع فجرتا زمان به جا آوردن نماز عید است، در هنگام غسل بگو:

اللهم ایمانا بک و تصدیقا بکتابک واتباع سنة نبیک محمد صلى الله علیه و آله." و پس از غسل بگو:" اللهم اجعله کفارة لذنوبی و طهر دینی اللهم اذهب عنی الدنس."

5- برای اقامه نماز عیدلباس نیکو پوشیده وازعطراستفاده نمایید.

6- پیش ازنمازعید، دراول روز افطار کنى و بهترآن است که به خرما یا به شیرینى باشد وشیخ مفیدفرموده مستحب است خوردن مقدارکمى از تربت‏ سیدالشهداء (ع) که براى هر دردى شفا است.

7- قبل ازخروج از منزل برای نماز عید، دعایی راکه ازامام باقر (ع)روایت شده را بخوانی:

اللهم من تهیا فی هذاالیوم او تعبا او اعد واستعد لوفادة الى مخلوق رجاء رفده و نوافله و فواضله و عطایاه فان الیک یا سیدی تهیئتی و تعبئتی و اعدادی و استعدادی رجاء رفدک و جوائزک و نوافلک و فواضلک و فضائلک و عطایاک و قد غدوت الى عید من اعیاد امة نبیک محمد صلوات الله علیه و على آله و لم افد الیک الیوم بعمل صالح اثق به قدمته ولا توجهت ‏بمخلوق املته ولکن اتیتک خاضعا مقرا بذنوبی و اسائتی الى نفسی فیا عظیم یا عظیم یا عظیم اغفرلی العظیم من ذنوبی فانه لا یغفرالذنوب العظام الا انت ‏یا لا اله الا انت ‏یا ارحم الراحمین.

8- اقامه نماز عید.
 
زیارت امام حسین (ع)

10- دعاى ندبه خوانده شود سید بن طاوس فرموده که چون از دعا فارغ شود به سجده رود         و بگوید: اعوذ بک من نار حرها لا یطفى و جدیدها لا یبلى وعطشانها لا یروى" پس گونه راست را برخاک بگذارد و بگوید: الهی لا تقلب وجهی فی النار بعد سجودی وتعفیری لک بغیرمن منی علیک بل لک المن علی" سپس گونه چپ را بر خاک بگذارد و بگوید: " ارحم من اساء واقترف واستکان واعترف" پس به حال سجده شود و بگوید:" ان کنت‏ بئس العبد فانت نعم الرب عظم الذنب من عبدک فلیحسن العفو من عندک یا کریم " پس از آن صد بار بگوید: العفو العفو.

نماز عید فطر امام رضا (ع)

مامون اصرارداشت که حضرت رضا (ع)ولایتعهدى را بپذیرد، حضرت نمى‏پذیرفت، در نهایت، مساله اجباررامطرح کردکه حضرت پذیرفت ولى طورى پذیرفت که خودش عین نپذیرفتن بود وبیشترسبب رسوایى مامون شد،خلفا سال ها بود که نماز عید فطروعید قربان مى‏خواندند، اما روش نماز خواندن آنهابه تدریج فرق کرده بود، سیره فرق کرده بود، کم کم دربارهاى خلفاماننددربارهاى ساسانى ایران وقیاصره روم شده بود، دربارهاى خیلى مجلل، لباس خلیفه    و سران سپاه داراى انواع نشانه‏هاى طلا و نقره بود، خلیفه وقتى مى‏خواست ‏به نماز عید بیاید، با جلال و شکوه خاص و با هیمنه سلطنتى مى‏آمدخودش براسبى که گردنبند طلا یا نقره داشت،سوار مى‏شد وشمشیرى زرین به دست مى‏گرفت، سپاه نیزاز پشت ‏سرش مى‏آمد، درست مثل این که مى‏خواهند رژه نظامى بروند بعد مى‏رفتند به مصلى، دو رکعت نماز مى‏خواندند و برمى‏گشتند،مامون به حضرت رضا(ع) اصرارداشت که مى‏خواهم نمازعید فطر را،شما بخوانید امام فرمودند:

من از اول با توشرط کردم که فقط اسمى ازمن باشد ومن کارى نکنم، (مامون گفت:) نه آقا! من خواهش مى‏کنم، شما از نماز هم ابا مى‏کنید؟! این که یک کار مربوط به مردم نیست که بگویید پاى ظلمى در کار مى‏آید، لااقل همین یک نماز را شما بخوانید.

 در اینجا حضرت جمله‏اى مى‏گوید نظیر جمله امام حسین و نظیر جمله حضرت على (ع) در جریان بیعت ‏بعد از عمر فرمودند:

 به یک شرط حاضرم، نمازب‏خوانم اما با سیره جدم و پدرم، نه با سیره شما. مامون با آن همه زرنگى که داشت (از نظر خودش) احمق شد گفت: بسیار خوب، به هر سیره و روشى که


مى‏خواهید بخوانید،فکر مى‏کرد غرض این است که کارى را به عهده حضرت رضا (ع) گذاشته باشد تا مردم بگویند پس امام رضا(ع) عملا هم قبول کرد،در روز عید فطر، امام رضا (ع) به اطرافیان خود فرمودند:

لباسهاى عادى بپوشید، پاها را برهنه کنید، دامن عباها وآستین هایتان را بالا بزنید وذکرهایى را که مى‏گویم راشما بگویید، حالتتان حالت ‏خشوع و خضوع باشد،ما داریم به پیشگاه خدا مى‏رویم، توجهتان به خدا باشد، ذکرها را که مى‏گویید، خدا را در نظر بگیرید، امام عمامه‏اش را به شکلى که پیغمبر مى‏بست‏ بسته است، لباسش را به شکلى که پیغمبر مى‏پوشید پوشیده است، عصا به شکل پیغمبر به دست گرفته، پاهایش را برهنه کرده، با یک حالت‏ خضوع وخشوعى! از همان داخل منزل که بیرون ‏آمد، با صداى بلند شروع کرد به گفتن: ‏

«الله اکبر، الله اکبر، الله اکبر على ما هدانا و له الشکر على ما اولانا.»

سالهاست که مردم این ذکرها رادرست نشنیده‏اند، کسانى که همراه حضرت بودند، وقتى آن حال الهى حضرت رادیدند که منقلب شده، خودش را درحضورپروردگارش مى‏برد واشک هاى مبارکش جارى است، با حالت‏ خضوع وخشوع، با معنویت تمام ودرحالى که اشک هایشان جارى بودفریاد کردند:

«الله اکبر، الله اکبر على ما هدانا و له الشکر على ما اولانا.»

حضرت مى‏فرمود و آنها تکرار مى‏کردند، تاآمدند نزدیک درمنزل،صدا بلندتر مى‏شد، مامون، فرماندهان سپاه وسران قبایل را فرستاده که بروید پشت‏سرعلى بن موسى الرضا نمازعید فطربخوانید، اینها به سیره سالهاى پیش خلفا، خودشان راآرایش ومجهزکرده ولباسهاى فاخرپوشیده‏اند، اسب هاى بسیارعالى سوارشده وشمشیرهاى زرین به کمربسته ودم در ایستاده‏اند که حضرت رضا با همان جلال وهیبت دنیایى وسلطنتى بیرون بیاید،اما حضرت باآن حال بیرون آمد، درمیان آنها ولوله پیچید و بى اختیارخودشان راازروى اسب ها پایین انداختند واسب هارارهاکردند، کم کم صداى هیمنه ‏«الله اکبر» شهر مرو را پر کرد، مردم ریختند روى پشت‏ بام ها و به تدریج ملحق شدند، درمردم نیزروح معنویت موج مى‏زد حضرت مى‏فرمود: «الله اکبر» این شهریکپارچه فریاد مى‏زد: «الله اکبر» هنوزازدروازه شهربیرون نرفته بودند که جاسوسها به مامون خبردادند که اگر این قضیه ادامه پیدا کند، تو مالک سلطنت نیستى، سربازها ریختند که آقا خواهش مى‏کنیم برگردید.

نگاهی به آداب ورسوم مسلمانان کشورهای مختلف

نگاهی به آداب و رسوم مردم مصر در عید سعید فطر

مسلمانان مصر مانند دیگر مسلمانان جهان عید سعید فطر را گرامی می دارند، آنها یک هفته قبل از فرا رسیدن عید فطر به استقبال این روز می روند و مراسم خاصی که میراث گذشتگان آنها است وباگذشت زمان نیز آن را حفظ کرده اند را برگزارمی کنند.

مسلمانان مصرجشن و سرورخاصی درعید سعید فطردارندکه میراث گذشتگان آنها به شمار     می رود، یک هفته قبل از شروع عید سعید فطر خیابانها وکوچه های این کشوررنگ وبوی خاص عید را به خود می گیرند و بازارهای مختلف از ازدحام وشلوغی خاص عید برخوردارمی شوند .

مسلمانان مصری درعید سعید فطر برای کودکان خود لباس و کفش می خرند وحتی جوانان نیز به خرید لباس نوی عید می پردازند.

شب عید فطر مصری ها آوازهای خاصی که یکی از آنها " ای شب عید " است را می خوانند، این آواز که از سروده های قدیمی مصر باستان به شمار می رود ریشه درافسانه ها و اساطیر دارد.

خواندن سرودها وآوازهای گروهی دراین ایام به همراه برخی ازآداب و رسوم وحرکات خاص، از زمان فراعنه سرچشمه گرفته است واینک باگذشت قرنها همچنان آن را حفظ کرده و درعید فطربرگزارمی کنند،زنان ودختران مصری یک روز قبل ازفرارسیدن عید فطرشیرینی های خاص این روزرا تهیه می کنند وهنگامی که به عید دیدنی می روند، آن را به دیگران و همسایگان هدیه می دهند ویا شب عید فطربه همراه گوشت، میوه، سبزی و شیرینی به خانواده های نیازمند می دهند تاآنها نیز این روز را به شادی و شعف سپری کنند.

مصریها پس از اینکه نماز عید فطر را برپا کردند ولباس نوی عید پوشیدند، بر اساس تعالیم دینی به دیدار دوستان و نزدیکان خود می روند و فرارسیدن عید فطر را به یکدیگر تبریک و تهنیت می گویند و طی این دیدار دوستان خود را برای یک وعده غذایی دعوت می کنند سپس به دیداراموات در قبرستان می روند و برای آنها دعا می خوانند.

شادی و شعف کودکان دراین ایام بسیار زیاد است، آنها لباسهای رنگی خود را می پوشند و از صبح بسیار زود به خیابانهای محل خود درشهر یا روستا می آیند تا همراه خانواده های خود به باغ ها و بوستان ها بیایند و یک روز عید ویا بیشتررا دراین اماکن سرسبز سپری کنند، بیشترمصریها در شهرهای ساحلی اسکندریه به تفریح می پردازند و غمهای خود را فراموش  می کنند.

برگزاری مراسم عروسی در این روز بسیار شایع است کودکان در این روز هدیه عید دریافت    می کنند،در این ایام بازی های مختلف چون بازی با چوب وآتش بازی بسیاررایج است وهمه درآن شرکت می کنند برگزاری مسابقه و جشنواره های ورزشی ازسوی جوانان دراین روز به اوج خود می رسد وهمه افراد سعی می کنند که این روز را به بهترین نحو سپری کنند.
 نگاهی به آداب و رسوم مردم سودان درعید سعید فطر

با نزدیک شدن به عید سعید فطر هریک از کشورهای اسلامی وغیر اسلامی خود را برای این روز آماده می کنند، هر کدام از آنها آداب و رسومی دارند که ازسنتهای اصیل گذشتگان آنها به جا مانده است که با گذشت زمان نیزآن راحفظ کرده وهرسال همزمان با عید سعید فطرآداب و مراسم خاص خود را اجرا می کنند .

سودانی ها فعالیت های خاصی دراین روز انجام می دهند که برخی از آنها میراث گذشتگان وآباء واجدادآنها به شمارمی رود، آنها در عید سعید فطر به میادین بزرگ وخیابان های اصلی شهرها می آیند، گروهی نیزموسیقی اصیل محلی را اجرمی کنند ودهها بلکه هزاران کودک از فرزندان منطقه دراین ضیافت شرکت کرده و دراجرای این موسیقی محلی بزرگان را یاری می کنند.

در این جشن قبایل مختلفی درسودان شرکت می کنند که هریک به هنرنمایی پرداخته وهنرهای خود را که ازگذشتگان آموخته اند، اجرا می کنند، این هنرنمائی ها شامل رقص های محلی و قبیله ای به سیاق گذشته، بازی با چوب، آتش بازی واجرای موسیقی های خاص          می باشد،قبل از فرا رسیدن عید سعید فطر کودکان با خرید لباسهای جدید و نو خود راآماده  می کنند، آنها دراین ایام بیشتر از بزرگترها شاد و خوشحال هستند این مسرت کودکان به حدی است که آنها اولین کسانی هستند که به منظور تماشای برنامه های خاص عید فطر ازمنازل خارج می شوند، کودکان سودانی ارادت خاصی به ماه رمضان دارند به طوری که از سن 7 سالگی روزه گرفته واین ماه را بسیار مبارک می دارند.

در این ایام زنان خانه دارخانه های خود را تمیز و مرتب کرده، به بهترین وجه خانه های خود راآراسته و مزین می کنند، لباس نو می پوشند و خود را برای آمدن میهمانان آماده می کنند، چرا که این روز بسیار خوش یمن است و میهمانانی که تا به حال به خانه های آنها نیامده اند ویا سالی یکبار می آیند، تنها دراین روز به خانه های آنها رفت وآمد می کنند.

زنان خانه دارمنازل خود را با عطرهایی خوشبو معطرکرده و برخی از گیاهانی را که میراث گذشتگان آنهاست دم کرده تا بوی آن درفضای خانه پخش شود، زیراآنها اعتقاد دارندکه این بخورارواح خبیثه و زیان های ناشی از وجود آنها را دور می کند.

سودانی ها دراین روزصبح زود ازخواب بیدارمی شوند، به میادین بزرگ می آیند، لباسهای سفید خود را می پوشند و نماز عید فطر را در یک تجمع گسترده دینی و روحانی برپا می دارند، آنها بر حفظ سنن اولیه آباء واجدادی خود بسیارتأکید دارند وازعادات اجدادی آنهاست که نمازعید را با لباسهای سفید درمیادین بزرگ بخوانند.

نگاهی به آداب و رسوم مردم امارات در ماه مبارک رمضان

ماه مبارک رمضان از ماه های بسیار مبارک و پر برکت در میان مسلمانان امارات به شمار می رود، آنها طبق آداب و رسوم دیرینه از نیمه شعبان به استقبال ماه رمضان رفته و از هفته آخراین ماه نیزخود را برای عید سعید فطر آماده می کنند.

مردم امارات براساس عادتی دیرینه از نیمه شعبان، ماه مبارک رمضان را جشن می گیرند وجشن آن شب با عنوان "حق خدا" برگزار می شود که برخی از کشورهای حوزه خلیج آن رادرنیمه ماه مبارک رمضان برگزار می کنند، دراین جشن همه کودکان لباسهای مخصوصی که با نخ های طلایی دوخته شده را می پوشند وهمراه بزرگترها ماه رمضان را به یکدیگر تبریک و تهنیت     می گویند،در امارات سفره های افطاری به صورت گروهی و دسته جمعی و بسیار مفصل درهرمنطقه ای گسترانیده می شود وهمه اهل یک محل بر یک سفره افطاری می نشینند.

زنان محله غذاهایی که تهیه کرده اند را همراه ظرف هایی از خرما، شیرینی وحلوا به همراه غذاهایی که از برنج است و سمبوسه را بر سفره ها قرار می دهند،شیر ، پنیر و عصاره میوه ها نیزدر سفره های رمضانی جلوه خاصی دارند،در این ایام در امارات کلاسهای معروفی برگزار     می شود که مسلمانان فرش وحصیرهایی بر روی زمین می گسترانند و برآن می نشینند و فردی از بزرگان محل برای مردم سخنرانی می کند پس ازصلوات بر محمد (ص)، آنها به تبادل او اخبارواطلاعاتی راجع به اوضاع مسلمانان و وضعیت اسلام می پردازند ویا شعرهایی در مدح ومنقبت حضرت محمد(ص) را می خوانندگاهی این مجالس تا سحر ادامه دارد.

در هنگام سحرصدای سحرخوان شنیده می شود که در خیابان ها می گردد و با شیپوری که به دست دارد وآوازی که می خواند همه مردم را به بیدارشدن از خواب، خوردن سحری و ادای نمازصبح فرا می خواند.

زنان ودختران درامارات دردهه آخرماه مبارک رمضان جمع می شوند، لباسهای خود، اهل خانه و خانواده خود را آماه می کنند، خانه را تمیز و مرتب کرده و به پختن و تهیه نوشیدنی ها و شیرینی ها و حلواهای مخصوص عید فطر می پردازند.

مردان و کودکان در عید فطر بازیهای دسته جمعی و گروهی به ویژه آتش بازی می کنند. 

در ماه مبارک رمضان کودکان شور و هیجان خاصی دارند، آنها از منازل خارج شده و با پدران خود نماز را اقامه می کننددر مساجد امارات

قرآن

نیزخوانده می شود و برخی از ائمه جماعات نیز با مردم همراهی می کنند و پا به پای آنها

قرآن

می خوانند.

برخی از شرکتها نیز افطاری های رایگان می دهند و برخی از آنها به همراه افطاری، نوارهای

قرآن

ی و ورقه های دعا نیز هدیه می دهند برخی از جوانان نیز ظرف هایی از خرما وآب در زمان افطار دردست دارند و به کسانی که درراه هستند ونمی توانند برای افطار به منازل یا محله های خود بروند، می دهند تا افطار کنند.

در امارات جشنواره های رمضانیه برپا می شود که با برپایی خیمه ها و چادرهایی همراه است و درآن فروشندگان خارجی یا داخلی کالاها و دستاوردهای خود را برای فروش در این مکان قرار می دهند در این بازارها فروشندگان چینی بیش از دیگران هستند ودر این اماکن از بازیهای تفریحی برای کودکان گرفته تا فروش خوردنی و نوشیدنی در آن به چشم می خورد و برخی ازالبسه ولوازمی است که نشانگر زندگی آبا و اجدادی به شمار می رود.

برای ماه رمضان از ماه شعبان، تجمع زنان در خانه یکی از همسایه ها برای پخت و پز وآماده کردن سفره های افطاری از عادات رمضانی بسیار قدیمی است که تبادل وعده های غذایی افطاری میان خانه ها و حتی تبادل غذای سرد نیز میان آنها انجام می شود.
 
 نگاهی به آداب و رسوم مسلمانان تایلند درماه مبارک رمضان
 

مسلمانان تایلند نیز چون مسلمانان شرق آسیا از ماه مبارک رمضان استقبال می کنند، شعیان و سنیان این کشور بنا بر اعتقادات خود برنامه ها و آداب خاصی را اجرا می کنند وبودائیان این کشور نیزکه اکثرجمعیت تایلندراتشکیل می دهند به احترام مسلمانان،حرمت این ماه را نگه می دارند،مسلمانان تایلند نیزچون مسلمانان شرق آسیا ازماه مبارک رمضان استقبال می کنند معمولاحلول ماه مبارک رمضان پس ازاستهلال ، توسط شیخ الاسلام اعلام وسپس ساعت 30/21 از شبکه های رادیو تلویزیونی اعلام عمومی می شود،درماه رمضان، تمامی مساجد تایلند فعال می شوند برنامه افطاروتشکیل کلاس های

قرآن

دراکثرمساجد برپا است، معمولا روزه داران تایلندی، روزه خود را باآب وخرما بازمی کنند.

درمساجداهل سنت نماز تراویح برپا ودرمساجد شیعی برنامه سخنرانی برگزارمی شود، برنامه‌های ویژه ماه مبارک رمضان و برنامه‌های دینی مخصوص اهل سنت وشیعیان بطورجداکانه همزمان با سحر، از شبکه‌ های تلویزیونی پخش می شود و روزنامه ‌ها نیز صفحاتی را به این ماه اختصاص می ‌دهند،در این ماه مبارک، از کشورهای عربی و اسلامی مبلغان متعدد به تایلند     می آیند ،شیعیان تایلند شبهای 19،21و23 رمضان را به عنوان شب قدرشناخته و با قرائت دعای جوشن کبیر و

قرآن

بر سرگرفتن، احیا می گیرند، آنها اعتقاد دارند خداوند دعای شیعیان را دراین شب به طور مستقیم اجابت می کند.

برخی از مسلمانان سنی نیز شب بیست و هفتم ماه مبارک رمضان را به عنوان شب قدرگرامی می دارند و برطبق عادت، تمام

قرآن

کریم را در این شب تلاوت می کنند.

سنت‌های دیگر ماه رمضان در تایلند ختم

قرآن

، صدقه دادن به نیازمندان و اطعام روزه داران و مساکین است، دراین ایام با شیرینی های سنتی تایلند ازمیهمانان پذیرائی می شود.

در این ماه غیرمسلمانان به ویژه بودائیان که اکثریت جمعیت تایلند را تشکیل می دهند نیز برای احترام به مسلمانان حرمت این ماه را نگه می دارند.

نگاهی به آداب و رسوم مسلمانان اسپانیا درماه مبارک رمضان

600 هزار نفر مسلمان در میان 40 میلون نفر اسپانیایی زندگی می کنند و اسلام به واسطه تصویب قانون آزادی ادیان که در ماه ژوئیه سال 1967 تصویب شد در اسپانیا به رسمیت شناخته شده است،هزار نمازگزار مسلمان درجنوب اسپانیا درگروهها ودسته های بسیاری برای اقامه نماز به مساجد مختلف درسراسر منطقه حرکت کردند.
صدها نفرازمسلمانان نیزدرمسجد ماربلا، بزرگترین و زیباترین مسجد اسپانیا نمازعید فطر را برگزار میکنند،مسلمانان اسپانیا ازدولت درخواست کرده اند اجازه ساخت مسجد به ویژه در شهرهایی که مسلمانان بسیاری درآن زندگی می کنند را به مسلمانان ارائه دهند.

نگاهی به آداب و رسوم مسلمانان آلمان درماه مبارک رمضان

در کشور آلمان 4/3 میلیون مسلمان زندگی می کنند که دو سوم این تعداد ترک تبارهستند، اسلام پس ازمسیحیت پروتستان وکاتولیک سومین دین این کشور به شمار می رود.

مسلمانان آلمان عیدفطر راروز پنجشنبه همراه با نماز باشکوه عید برگزار کردند ومطابق سنت های اسلامی به دیدارخویشاوندان رفتند.

مدارس ایالت نوردن راین که دربرگیرنده 650 هزارنفر مسلمان است روزعید فطررا برای دانش آموزان مسلمان تعطیل اعلام کرده است.

شبکه تلویزیونی WDR نیزنماز عید فطروشادی روزعید درمیان مسلمانان را به صورت گزارش تصویری پوشش داد.

مرکزاسلامی مونیج نیزدر روزعید فطراقدام به برگزاری جشن و دعوت از مسلمانان آلمان کرد وخطبه های پس از نماز عید را باچهار ترجمه به زبانها آلمانی، عربی، ترکی و انگلیسی ارائه داد.

نگاهی به مناسک ماه رمضان در اردن

مردم اردن همچون دیگرمردم مناسک ومراسم ویژه وخاصی دارند،

مردم اردن به مناسبت ماه مبارک رمضان احساس شادی و شعف خود را در با اختصاص هزینه های سنگین به خرید کالاهای رمضانی نشان می دهند،اردنی ها ماه رمضان را با مراسم دیرینه  و قدیمی هرساله شروع می کنند، در روز وشب های این ماه علاوه بردعا خواندن وشب زنده داری ، به دیدارخانواده خود ودیگراقوام می روند،آنها صله رحم را ازآداب ورسومی می دانند که دراین ایام به آن اهتمام وتوجه ویژه ای می ورزند،آنها به منظوردیدارازاقوام ونزدیکان خود غذاهای سحری و افطاری تهیه می کنند و به خانه هایشان می برند وهنگام سحرآنها را از خواب بیدار  می کنند تاآنها بتوانند فرایض دینی و اجتماعی خود را به موقع به جا آورند،بعد از اعلام رویت هلال ماه نو از رسانه های گروهی مردم اردن به خرید کالاهای عیدی ولوازم مورد نیاز دراین روز مشغول می شوند خریدهای آنها خوراکی هایی مانند شیرینی و حلواهای مختلف محلی و نوشیدنی و شربتهای متنوع است ،اردنی ها غذاهای معروفی مانند برنج با گوشت و شیرتهیه می کنند ودر سفره هایشان خرما و میوه و قهوه عربی دیده می شود.

اردنی ها با پرداخت هزینه گزاف دراین ماه که یکی ازعادات دیرینه آنها شده است، به خرید مایحتاج ماه رمضان وعید اقدام می کنند.

مردم از ماه ها قبل برای این ماه پس انداز می کنند وصبح بسیار زود برای خرید به مراکز فروش کالا می آیند و با وجود قیمت گران و بالا به خریدکالاهای مختلف می پردازند.

دراین ماه خریدوفروش بسیارمشکل می شود به طوری که برخی از مغازه داران و فروشندگان قیمت اجناس خود را ناگهان بالا می برند.

طبق آمار سازمان شورای ملی حمایت از مصرف کنندگان، قیمت کالاها به نسبت ماه های قبل 40 در صد درماه رمضان افزایش می یابد،دراین ماه، احسان و نیکوکاری جایگزین بدبختی         و اندوه می شود و مسایل اقتصادی خللی به شادی وشعف آنها وارد نمی کند.

فانوس ها و چراغ ها در رنگ ها وشکل های مختلف حتی به شکل هلال ماه درهمه مناطق دیده می شود، هنگام رویت هلال ماه شوال این چراغ ها درخانه ها، مساجد و درمحلات تجاری و به طور کلی در همه جا روشن می شود و مردم با روشن کردن این چراغ ها و فانوس ها عید فطر را به یکدیگر تبریک و تهنیت می گویند.

برخی از رستوران ها و هتل های بسیار عظیم اردن در پایان این ماه تبلیغات گسترده ای انجام می دهند، تا مردم درجشنهای عید فطر شرکت کنند و ازهنرنمایی هنرمندان آن لذت ببرند،این مراکز اردن نمایشهای فرهنگی ومحلی با حضور برخی از سفیران کشورهای عربی واسلامی برپا می کنند.
مراسم عید سعید فطر در عربستان

ا شروع عید فطردرعربستان، مراسم وجشن های زیادی برپا می شود،بعد از رویت هلال ماه نو، عربستان به تدارک جشن های عیدانه اقدام می کنداین جشن ها نیاز به امکانات خاصی دارند،این جشن ها با بازی های خاص کودکان شروع می شوند، آنها حلقه ای درست می کنند، دور آن جمع می شوند، می گردند، دستان خود را به حرکت در می آورند، مانند مدار می چرخند و همگان را تحریک به بازی کردن می کنند،کودکان در این روز بسیار شاد هستند، این بازی ها میراث گذشتگان است که مظاهر و نشانه های خود را تا کنون حفظ کرده اند و یاد قدماء را درذهن زنده می کنند،این بازی ها ،بازی های بسیارقدیمی اند که امروزه کودکان جدید به آن

سازمان آرامستان – کمیته فرهنگ شهروندی شهرداری آمل

مشغول هستند،این بازی ها که با همکاری و اتحاد کودکان و حتی بزرگسالان تشکیل می شوند از روز 28 ماه رمضان شروع شده و تا 6 و یا 7 شوال ادامه داردآنها از صبح بسیار زود و روز عید فطر بعد از ادای نماز عید به بازی کردن می پردازند.

از دیگر بازی هایی که بزرگسالان به آن توجه دارند بازی و سوارکاری با اسب است،آنها در محوطه ای بسیار وسیع سوار براسب و یا شتر می شوند و حرکات هنری وآکروباتیک زیبایی از خود به نمایش می گذارند،این بازیها که میراث تاریخی و ملی عربستان اند در تغییر روحیات جوانان تاثیر بسزایی دارند و روح همبستگی و اتحاد را درآنها زنده می کند.

برای استفاده از بازی ها توسط مردم عربستان هزینه ای در نظرگرفته اند که این هزینه ها چندان زیاد نیست وهرشخصی بدون مانع می تواند از این بازی ها استفاده کند به طوری که این هزینه از 2 ریال سعودی تجاوز نمی کند،آنها اعتقاد دارند که این هزینه ارزش مادی ندارد بلکه به منظور احیای میراث آباء و اجدادی برگزارمی شود.

عرب ها بیشتر درمناطق تاریخی جمع می شوند و بعد ازپایان مراسم و جشن ها همه مردم اعم ازکودکان وبزرگسالان دراماکنی که در آنها جشن برگزار شده است، در پایان روز به نظافت و تمیز کردن می پردازند.

آداب و رسوم مردم یمن در عید سعید فطر

همه کشورهای عربی و مسلمان به مناسبت عید فرخنده و بزرگ فطر، آداب و رسوم و جشن هایی دارنددر این میان صله رحم و توزیع عیدی از مهمترین آداب این روز در میان مردم یمن است .

یمنی ها به مناسبت نزدیک شدن و فرارسیدن عید سعید فطر مراسم ویژه و خاصی دارند اگرچه این مراسم در روستاها و شهرها با هم تفاوت هایی دارد اما صله رحم و توزیع عیدی ازمراسمی است که به طور مشترک در همه مناطق شهری و روستایی به چشم می خورد.

در یمن همه مردم اعم از بزرگ و کوچک هیزم های زیادی جمع آوری می کنند و کومه های آتش درست می کنند وشب عید فطر به مناسبت فرارسیدن این عید خجسته دورآتش           می گردند، شادی می کنند و رقص های ملی می کنند، اما آنها درکنار این شادی وخرسندی ناراحتی خود را به دلیل وداع با ماه مبارک رمضان ابراز می کنند.

در روستاهای یمن آنها قربانی می کنند و گوشت قربانی را میان همسایگان و دوستان توزیع  می کنند، کنارهم جمع می شوند وداستان ها و حکایات مختلفی برای یکدیگر تعریف می کنند .

در روستاهای این کشورعادات مختلفی به چشم می خورد که درشهرهای آن کمترمورد توجه قرارمی گیرد، مردم پر شورروستاهای یمن در حیاط های بزرگ و یا در خیابان های پهن جمع  می شوند و علاوه بر رقص های دسته جمعی و محلی، رقص هایی با چوب و گاهی اوقات با اسلحه های سرد وگرم می کنند وشادی وشعف خود رااین گونه با رسیدن عید فطر اعلام می کنند.

درشهرهای یمن مردم شهرها به دیدارخانواده های خود می روند و برای کودکان خود عیدی  می خرند و غذاهای مخصوص عید را که شامل گوشت، برنج و تخم مرغ درکنار سیب زمینی سرخ شده است را طبخ می کنند،اما زنان و خانه داران قبل از این عید بزرگ به تزیین خانه های خود مشغول می شوند و توجه زیادی به خانه داری می کنند به طوری که حرکات دسته جمعی  و غیر عادی آنها همه مردان را متعجب می کند، این مراسم تا جایی پیش می رود که مردمانی که قصد تعویض منزل دارند، به یمن و برکت این روزاسباب کشی و رفتن به منزل جدید را نیز تجربه می کنند،زنان یمنی غذاهای خوشمزه ای برای مهمانان عیدی خود طبخ می کنند مانند: نان فطیر که با روغن و تخم مرغ و عسل طبیعی تهیه می شود،

مردم میهمان دوست یمن بعد از اداء نماز عید فطر به دیدار خانواده های خود می روند و به صله رحم می پردازند و رسم گذشته و برجا مانده از پیشینیان را انجام می دهند، آنها هنگامی که به دیدار اقوام وآشنایان خود می روند، مبلغی پول به هر زن میزبان که به آنها سلام می کنند، میدهند به این پول " عواده " گفته می شود که از عادت موروثی در همه اعیاد و به خصوص عید بزرگ مسلمانان است،آنها علاوه بر توزیع کیک و قهوه درخیابان ها ، این خوراکها را خانه میزبان نیز می برند و میان اهالی خانه پخش می کنندکودکان به هرخانه ای که وارد می شوند، از صاحب خانه عیدی دریافت می کنند، این عیدی ممکن است مبلغی پول یا بازی های متنوع باشددراین روز به یاد ماندنی مردها بعد از ادای نمازعید ودیدارازاقوام به بازارهای شهرمی روند تا علاوه بر دریافت گوشت قربانی، درجلسات اجتماعی و گروهی شرکت کنند،جوانان این کشور سعی می کنند در این روز فرخنده و مبارک جشن های عروسی بر پا کنند،در این راستا زنان بعد ازنماز عصر بهترین وزیباترین لباس های خود را بر تن می کنند و به مراسم و جشن های عروسی می روندزنان به غیر از رفتن به عروسی مانند مردان درکنارهم جمع می شوند وعلاوه بر تناول شیرینی به صحبت کردن در مورد مسائل مختلف وشادی آورمشغول می شوند.
 
نگاهی به مناسک و مراسم ماه رمضان در اوکراین

مسلمانان اوکراین درماه مبارک رمضان ضمن انجام فعالیت های روزانه خود درمیهمانی های افطارشرکت کرده، نماز را به جماعت می خوانند و به صورت دسته جمعی

قرآن

قرائت می کنند که این اقدامات توجه رسانه های محلی را به خود جلب کرده است.

چند دقیقه پیش ازاذان مغرب زمانی که مسلمانان افطار می کنند کودکان مسلمان درفدراسیون سازمان های اسلامی، گروه پوششی مسلمانان در این کشور برای برگزاری مراسم میهمانی های افطار تلاش می کنند.

مسلمانان دراین سازمان اسلامی برای تهیه سفره افطاری همراه یکدیگر فعالیت می کنند وهرکس به نوعی دربرگزاری هرچه بهترمراسم افطار سهم دارد، مسجد فدراسیون سازمان های اسلامی شاهد حضور تعداد بسیاری از نمازگزاران برای اقامه نماز جماعت و شرکت در مراسم افطاری می شود،نمازگزاران پس از افطار در مسجد نشسته و به آیاتی از

قرآن

کریم گوش       می سپارنددیگر مسلمانان بویژه تازه مسلمانان درکلاس های تجوید شرکت می کنند.

کودکان مسلمان اوکراین هرساله در روز بیست و پنجم ماه مبارک رمضان در مسابقات حفظ جزئی از

قرآن

شرکت می کنند.

2 میلیون مسلمان دراوکراین زندگی می کنند که این تعداد 4 درصد جمعیت 48 میلیونی این کشور را تشکیل داده است، در کشور اوکراین 200 مسجد و 20 مرکز اسلامی وجود دارد.

فدراسیون سازمان های اسلامی در سال 1997 با هدف اتحاد سازمان های اسلامی در سراسر اوکراین تأسیس شد.


ویرایش وتلخیص:آکاایران
 


برچسب ها:
عید فطر
.
مفهوم عید در اسلام
.
دعا در اربعین
.
کتاب در مورد امام حسین
.
تعبیر خواب امام حسین ع
.



ادامه مطالب جدید