مثل در قرآن
ایود احدکم ان تکون له جنة من نخیل و اعناب تجری من تحتها الانهار له فیها من کل الثمرات و اصابه الکبر و له ذریة ضعفاء فاصابها اعصار فیه نار فاحترقت کذلک یبین الله

مثل در قرآن

 "ایود احدکم ان تکون له جنة من نخیل و اعناب تجری من تحتها الانهار له فیها من کل الثمرات و اصابه الکبر و له ذریة ضعفاء فاصابها اعصار فیه نار فاحترقت کذلک یبین الله لکم الآیات لعلکم تتفکرون." (بقره/266)
آیا کسی از شما دوست دارد که باغی از درختان خرما و انگور داشته باشد که از زیر آنها نهرها روان است، و برای او در آن- باغ- از هرگونه میوه ای- فراهم- باشد،

 

 



و در حالی که او را پیری رسیده و فرزندانی خردسال دارد، - ناگهان- گردبادی آتشین بر آن- باغ- زند و بسوزد؟ این گونه، خداوند آیات- خود- را برای شما روشن می گرداند، باشد که شما بیندیشید.
در این آیه، خداوند متعال با مثالی که درباره سوختن درختان یک باغ در اثر گردباد سوزان می زند، از بین رفتن کارهای ریاکاران و کسانی را که پس از انفاق منت می گذارند و باعث آزار و آبروریزی انفاق گیرنده می شوند روشن می سازد.
در تفسیر نمونه در این باره آمده است که: این مثال منظره کسی را مجسم می کند که باغی سرسبز و خرم دارد که درختان گوناگون خرما و انگور دارد و همواره آب از پای درختان آن می گذرد و نیاز به آبیاری ندارد، در حالی که او پیرشده  و فرزندان ضعیفی اطرافش را گرفته اند و تنها راه تامین زندگی او نیز همین باغ است و اگر این باغ از بین برود نه او نه فرزندانش قدرت احیاء آن را ندارند، ناگهان گردباد سوزان و آتشباری بر آن می وزد و به طور کلی آن را می سوزاند و از بین می برد، در این حال چنین کسی چه وضعیتی دارد؟ چه حسرت و اندوه مرگباری به او دست می دهد؟
حال کسانی که عمل نیکی انجام می دهند و سپس با ریاکاری یا منت و اذیت و آزار آن را از بین می برند مانند چنین کسی است که زحمات فراوانی کشیده و به هنگامی که نیاز شدیدی به بهره برداری از آن دارد، نتیجه کار او به کلی از میان می رود و جز حسرت و اندوه چیزی برایش باقی نمی ماند.(1)
خلقت حضرت آدم و حضرت عیسی علیهماالسلام
" مثل عیسی عندالله کمثل ءَآدم خلقه من تراب ثم قال له کن فیکون."(آل عمران/59)
مثل- خلقت- عیسی در نزد خداوند، مانند- خلقت- آدم است که او را از خاک آفرید و سپس به او فرمود: موجود باشد. او هم وجود یافت- بنابراین ولادت مسیح بدون پدر، هرگز دلیل بر الوهیت او نمی باشد.-
در این آیه خداوند متعال تولد حضرت عیسی علیه السلام و خلقت او را تشبیه به خلقت حضرت آدم فرموده است که اگر عیسی پدر نداشت حضرت آدم علیه السلام نه پدر داشت و نه مادر. پس پدر نداشتن حضرت عیسی هرگز دلیل بر این نمی شود که العیاذ بالله پسر خدا باشد یا او دارای مقام الوهیت و خدایی باشد.
درباره عبارت " خلقه من تراب" از خاک آفریدیم. همه گفته اند که اشاره به مرتبه خلقت خاکی آنهاست تا آنکه نادانان و غلوگویان برای پیامبران مقام خدایی قایل نشوند زیرا که حدث و فنا از لوازم موجودات خاکی و پیامبران است.(2)
کشتزار و باد سوزان
" مثل ما ینفقون فی هذه الحیوة الدنیا کمثل ریح فیها صر اصابت حرث قوم ظلموا انفسهم فاهلکته و ما ظلمهم الله ولکن انفسهم یظلمون."( آل عمران/117)
مثل آنچه آنان- کفار- در زندگی دنیا انفاق می کنند مانند باد سوزانی است که به زراعت قومی که به خود ستم کرده اند بوزد و آن را نابود سازد، خداوند به آنها ستم نکرده بلکه آنها به خودشان ستم کرده اند.
انفاق کفار و منافقان و پولهایی که آنها خرج می کنند برایشان هیچ محصول و بهره ای ندارد. درست مثل کشتزاری که زارعی در آن به زراعت بپردازد اما این مزرعه در معرض طوفانهای شدید و بادهای سوزان واقع شود و به سرعت از شن و ماسه پوشانده شده و جوانه های گیاهان در زیر خروارها خاک داغ، از بین بروند.
در زمینهایی که در حاشیه کویر کشت می شوند چنین اتفاقهایی بسیار می افتد. به همین جهت دولتها در بیابانهای مشرف به کویر اقدام به کاشت بوته هایی می کنند که از پیشرفت کویر و ضایع کردن زمین های کشاورزی جلوگیری کند.
افراد بی ایمان و آلوده چون انگیزه درستی در انفاق خود ندارند، روح خودنمایی و ریاکاری مانند باد سوزان و خشک کننده ای بر مزرعه انفاق آنها می وزد و آن را بی اثر می کند. اینگونه انفاقها نه از نظر اجتماعی مشکلی را حل می کنند- چون غالباً به دست فقرای واقعی نمی رسند- و نه نتیجه اخلاقی برای انفاق کننده دارند.(3)
قرآن عظیم نیز منشا این طوفان را در کفر، ریا و نفاق خود آنان می داند.
گمراهی در ظلمت
" او من کان میتا فاحییناه و جعلنا له نورا یمشی به فی الناس کمن مثله فی الظلمات لیس بخارج منها کذلک زین للکافرین ما کانوا یعملون." ( انعام/122)
آیا کسی که مرده بود، سپس او را زنده کردیم و نوری برای او قرار دادیم که با آن در میان مردم راه رود چون کسی است که مثل او در تاریکی ها است و از آن خارج نمی شود؟ این گونه برای کافران آنچه انجام می دادند زینت داده شده است.
درباره شان نزول این آیه گفته اند که درباره حضرت حمزه و ابوجهل نازل شده است. بعضی ها هم گفته اند که درباره عمار یاسر و ابوجهل نازل شده است.(4)
در این آیه خداوند متعال کسانی را که ایمان آورده اند به مرده ای تشبیه فرموده است که زنده می شود و حیات انسانی می گیرد و کفار را به مردگان تشبیه فرموده اند که در تاریکی ها و ظلمات سرگردانند!
در قرآن کریم مکرر درباره کفر و ایمان تعبیر به " مرگ" و " حیات" شده است و این مطلب نشان می دهد که ایمان مانند روحی است که در جسم افراد کافر دمیده می شود و زندگی آنان را سرشار از انوار محبت، ایثار، گذشت، عشق، حقیقت، صداقت وتمام فضایل انسانی می کند.
ایمان به خدا بینش و درک تازه ای به انسان می بخشد، روشن بینی خاصی به او می دهد، افق دید او را از زندگی محدود مادی رها ساخته و در عالم فوق العاده وسیعی قرار می دهد. و از آنجا که او را دعوت به خودسازی می کند پرده های خودخواهی، تعصب، لجاجت و هوا و هوس را از چشم های او کنار می زند. در پرتو این نور از اشتباهات کفار کنار می ماند و به سوی حق هدایت می شود.

 پی نوشت ها:
1- تفسیر نمونه، ج2، صص245- 244.
2- تفسیر روز بهان، ج1، ص85.
3- تفسیر نمونه، ج3، ص60.
4- همان، ج5، صص 425- 424.

منبع : بخش دین و اندیشه آکاایران
برچسب :