گیرنده زکات باید شیعه ی دوازده امامی باشد
سید نمی توند از غیر سید زکات بگیرد,ولی اگر خمس و سایر وجوهات کفایت مخارج او را نکند و از گرفتن زکات ناچار باشد,می تواند از غیر سید زکات بگیرد,
زکات

سید نمی‌تواند از غیر سید زکات بگیرد، ولی اگر خمس و سایر وجوهات کفایت مخارج او را نکند و از گرفتن زکات ناچار باشد، می‌تواند از غیر سید زکات بگیرد. (توضیح المسائل امام خمینی(ره)، م1955)

هر دین و مکتبی برای اداره جامعه و حفظ آن نیازمند به امور مالی و بودجه است و اسلام همچنانکه خمس را برای تأمین مستمندان و رفع نابسامانیهای جامعه و اداره امور دینی و نشر معارف آن وضع کرده و خمس نقش مهمی در این زمینه دارد زکات نیز با دامنه وسیعی که در مصارف آن است نقش اساسی تری در امور یاد شده به عهده دارد و در ردیف نماز قرار گرفتن زکات: آمیختگی دین و سیاست و هماهنگی عبادت و اداره جامعه و برطرف کردن نابسامانیهای آن را به خوبی روشن می سازد و ناگفته پیدا است که دادن زکات برای وحدت جامعه و روابط حسنه میان مستمندان و ثروتمندان بسیار مۆثر بوده و در پاکی ثروتمندان از بخل، حرص، دنیاپرستی، غرور نقش قابل توجّهی داشته و در پدید آوردن روحیة بخشندگی، تعاون، نوع دوستی و احساس مسئولیّت همگان و در نتیجة تکامل فکری، عملی، اخلاقی، ثروتمندان آثار ارزشمندی خواهد داشت و با این توضیح کوتاه فلسفه وجوب زکات نیز معلوم گشت و جامع بودن اسلام در قانون گذاری و اداره امور مادی و معنوی انسانها روشن شد.

 

و در ادامه به طرح چند پرسش و پاسخ در این زمینه می پردازیم:

سئوال: اگر کسی به قصد زکات به شخص در راه مانده‌ای پولی بدهد و بعد آن شخص بعد از صرف مخارجش و رسیدن به وطنش پول اضافه بیاورد با آن پول اضافی چه باید بکند؟

جواب: مسافری که در سفر درمانده شده و زکات گرفته بعد از آنکه به وطنش رسید، اگر چیزی از زکات زیاد آمده باشد، در صورتی که بدون مشقت نتواند بقیه را به صاحب مال یا نائب او برساند باید آن را به حاکم شرع بدهد و بگوید آن چیز زکات است.

(ر.ک توضیح المسائل امام خمینی(ره)، م1941)

 

سئوال: آیا اهل کتاب یا شخص سنی می‌شود زکات بگیرد یا خیر؟

جواب: کسی که زکات می‌گیرد باید شیعه‌ی دوازده امامی باشد، و اگر از راه شرعی شیعه بودن کسی ثابت شود و به او زکات بدهد، و زکات تلف شود بعد معلوم شود شیعه نبوده، لازم نیست دوباره زکات بدهد. (ر.ک توضیح المسائل امام خمینی(ره)، م1942)

 

سئوال: کسی که گدایی می‌کند می‌شود به او زکات داد؟ و کسی که زکات را در راه معصیت صرف می‌کند آیا جایز است به او زکات داد؟

جواب: به فقیری که گدایی می‌کند، می‌شود زکات داد، ولی به کسی که زکات را در راه معصیت مصرف می‌کند نمی‌شود زکات داد. (ر.ک توضیح المسائل امام خمینی(ره)، م1945)

 

سئوال: آیا سید می‌تواند از غیر سید زکات بگیرد؟

جواب: سید نمی‌تواند از غیر سید زکات بگیرد، ولی اگر خمس و سایر وجوهات کفایت مخارج او را نکند و از گرفتن زکات ناچار باشد، می‌تواند از غیر سید زکات بگیرد. (ر.ک توضیح المسائل امام خمینی(ره)، م1955)

 

چند استفتاء از آیة الله بهجت ره

سوال: در مورد ملکى که به رعیّت اجاره داده مى شود، زکات زراعت آن به عهده ى مالک است یا رعیّت؟ آیا رضایت زارع و عدم رضایت او موجب تفاوت در حکم مى شود؟

ج. در اجاره ى زمین، مالک زرع، زارع است نه مالک زمین، به خلاف مزارعه که شریک هستند.

 

سوال: کسى مقدارى زمین زراعى را بدون اجاره یا مزارعه، رها کرده و به جاى دیگر مى رود. برادر مالک، آن زمین را با زمین خودش کشت مى کند. اگر مجموع محصول این دو زمین به حدّ نصاب برسد، بر برادر زکات واجب است یا خیر؟

ج. زکات بر آن برادرى است که کِشت و کار کرده است.

 

سوال: اگر در زمین غصبى زراعتى صورت بگیرد، زکات آن بر عهده ى کیست؟

ج. چون زرع و حاصل براى زارع است، زکات هم بر عهده  ى او است.

 

سوال: زمین هایى است که بین زارع و ارباب مورد مشاجره است. دادگاه به نفع ارباب حکم داده است، ولى زارع آن را قبول نمى کند و مدت 6 سال است بدون این که اجاره اى پرداخت کند، مشغول کشاورزى است. آیا به این زمین ها زکات تعلق مى گیرد؟ در صورت تعلق زکات، پرداخت آن بر عهده چه کسى است؟

ج. زمین که زکات ندارد و زکات زرع هم بر زارع است.

 

چنداستفتاء از آیة الله سیستانی دام ظله:

سۆال: چون امروز سکه طلا (بهار آزادى) در معاملات استفاده نمى شود غیر از خمس زکات هم به آن تعلق مى گیرد یا نه؟

جواب: زکات ندارد.

 

سۆال: آیا دامدار مى تواند بدون اجازه شریکش زکات حیوان را بدهد؟

جواب: اگر سهم او به حد نصاب میرسد باید زکات سهم خود را بدهد.

 

سۆال: حقوق من در ماه 114ظ ظ ظ تومان است . مى خواهم بدانم وضع زکالت و خمس من چگونه است . من از نظر روحى منعى براى پرداخت هر میزان مبلغ که تعیین شود ندارم منتها مى خواهم بدانم من در حالیکه خودم جهیزیه براى ازدواج در آینده نامعلوم ندارم و جز خودم کسى عهده دار این مسئله نیست . بر من خمس واجب است؟ چقدر؟ و زکات من در ماه چقدر است؟

جواب: بر اموال شما زکات واجب نیست ولى باید هر چه را که در اثناء سال خمسى صرف در مخارج خود از جمله تهیه جهیزیه و مانند آن نکردید و تا سرسال خمسى باقى مانده تخمیس نمائید و سال خمسى شما از روز شروع به کار حساب مى شود .

 

سۆال: اگر جنسى را بخرد که به آن خمس یا زکات تعلق گرفته باشد در این صورت باید به مقدارى بخرد که بمقدار آن حقوق نزد بایع بماند یا اگر تمام را خرید با احتمال اینکه او حقوق را مى دهد کفایت مى کند یا اگر تمام را خرید و احتمال دادن آن بعد از بیع بدهد کافى است و یا اگر تمام را خرید و علم داشت اورا پرداخته نکرده و نمى کند ، حکم او در این صورت چیست؟

جواب: در همه صور بیع صحیح است و بر مالک است که خمس و زکات آن را از مال دیگر خود بپردازد . ولى در مورد زکات اگر مشترى یقین داشته باشد که بایع زکات را نمى پردازد باید خود زکات سال را بپردازد ، و اگر از طرف بایع فریب خورده باشد مى تواند از او مطالبه کند.

 

چند استفتاء از آیة الله مکارم شیرازی دام ظله:

سوال: فقیری که معتاد است، آیا می شود به او زکات داد؟

جواب: اشکالی ندارد مگر این که بداند خرج اعتیادش می کند.

 

سوال: به محصول باغ خانمی زکات تعلق می گیرد، شوهرش فقیر است آیا می تواند زکات خود را به شوهرش بدهد تا خرج زندگی کند یا خیر؟

جواب: مانعی ندارد.

 

سوال: اگر کسی زکات بدهکار باشد و فرزندش مشغول تحصیل در حوزه باشد آیا می تواند مبلغ زکات را به او بدهد یا خیر؟

جواب:  اشکالی ندارد.

 

آمنه اسفندیاری         

بخش احکام اسلامی تبیان

منابع:

سایت اندیشه قم

پایگاه اطلاع رسانی آیة الله بهجت ره

پایگاه اطلاع رسانی آیة الله سیستانی دام ظله

پایگاه اطلاع رسانی آیة الله مکارم شیرازی دام ظله

 

منبع : بخش دین و اندیشه آکاایران
برچسب :